Ahlak & Fıkıh
Kazancının bir kısmı şüpheli olan bir esnaftan alışveriş yapmak caiz mi?
39 / 46
ahlak
Zor bir vaka: Kazancının bir kısmı şüpheli olan bir esnaftan alışveriş yapmak caiz mi?
Hadis iki farklı seviyeyi ayırt eder: bilfiil haram olan kesin bellidir ve ondan kaçınmak farzdır. Kazancının bir kısmı şüpheli (bazı işlemleri belirsiz) olan bir esnafla alışveriş ise, malın ekseriyeti helal olduğu ve haramlığı kesinleşmediği sürece asıl mübahlık kaidesi gereği caizdir; sorumluluk satıcıya aittir, alıcıya değil. Ancak hadisin devamında, dinini ve haysiyetini titizlikle koruyanların şüpheli şeylerden dahi kaçınmasının daha faziletli (evlâ) bir verâ hali olduğu belirtilir — bu, vücup değil fazilet derecesindedir.
- Mesele: Kazancının bir kısmı şüpheli olan bir esnaftan alışveriş yapmak caiz mi?
- Racih görüş: Galip olan helal olduğu sürece muamele caizdir, asıl mübahlıktır
- Delil: Buhârî, Îmân 52; Müslim, Müsâkât 1599
- «Helal bellidir, haram da bellidir; ikisi arasında bir kısım şüpheli şeyler vardır ki insanların çoğu bunları bilmez. Kim şüphelilerden sakınırsa dinini ve ırzını korumuş olur.» (Buhârî, Îmân 52)
- Seçenek A
- Galip olan helal olduğu sürece muamele caizdir, asıl mübahlıktır
- Seçenek B
- Şüpheden titizlikle kaçınmak evladır, başka yerden alınmalı
- Delil
- Buhârî, Îmân 52; Müslim, Müsâkât 1599
- Racih Görüş
- Galip olan helal olduğu sürece muamele caizdir, asıl mübahlıktır