Ahlak & Fıkıh

Miras payları toplam hisseyi aşınca ne yapılır? (Avl meselesi)

2 / 46

miras

İki geçerli görüş çatışıyor: Miras payları toplam hisseyi aşınca ne yapılır? (Avl meselesi)

Miras ayetlerinde bazı vâris kombinasyonlarında (örneğin kocayla birlikte iki kızın ve anne-babanın bulunduğu durumlarda) belirtilen paylar toplamı terekenin tamamını aşabilir. Hz. Ömer, sahabeyle istişare sonrası her payı aynı oranda düşürerek (avl) dengelemeyi tercih etti ve Zeyd b. Sâbit bunu fetva olarak yaygınlaştırdı. İbn Abbas (r.a.) buna itiraz ederek bazı vârislerin (özellikle Kur'an'da payı sabit belirtilenlerin) hissesinin tam kalması, fazlalığın ise diğer bazı vârislerden düşülmesi gerektiğini savundu. Ancak sahabe çoğunluğu ve sonraki mezhepler avl uygulamasında birleşti; bu, İbn Abbas'ın münferit kaldığı nadir miras meselelerindendir.

Mesele: Miras payları toplam hisseyi aşınca ne yapılır? (Avl meselesi)
Racih görüş: Tüm paylar oranlı olarak azaltılır (avl)
Delil: Hz. Ömer'in sahabe istişaresiyle uyguladığı avl içtihadı
Abbas b. Abdülmuttalib'in naklettiğine göre Hz. Ömer, payların toplamı terekeyi aştığında sahabeyle istişare ederek her vârisin hissesini aynı oranda düşürmeyi (avl) uyguladı; bu uygulama sonraki nesillerde neredeyse icma haline geldi.

Seçenek A: Tüm paylar oranlı olarak azaltılır (avl)
Seçenek B: Bir vârisin payı sabit tutulup fazlalık diğerlerinden düşer
Delil: Hz. Ömer'in sahabe istişaresiyle uyguladığı avl içtihadı
Racih Görüş: Tüm paylar oranlı olarak azaltılır (avl)