Ahmed b. Hanbel: Kimse Kıyastan Müstağni Kalamaz
Ahmed b. Hanbel, hiç kimsenin kıyastan müstağni kalamayacağını, imam ve hâkime bir mesele geldiğinde insanları toplayıp kıyas yapması gerektiğini söylemiştir.
لا يستغني أحد عن القياس، وعلى الإمام والحاكم يرد عليه الأمر أن يجمع له الناس ويقيس
TercümeHiç kimse kıyastan müstağni kalamaz; imam ve hâkime bir mesele geldiğinde, onun için (ilgili) insanları/görüşleri bir araya toplayıp kıyas yapması gerekir.
Kāil: Ahmed b. Hanbel (Ebû Abdillah) — vefat 241h, etbau-t-tabiin
Masdar: el-Mesâilü'l-Usûliyye min Kitâbi'r-Rivâyeteyn ve'l-Vecheyn — Kâdî Ebû Ya'lâ el-Hanbelî
neşir: Mektebetü'l-Maârif (Riyad), 1405, thk. Dr. Abdülkerim Muhammed el-Lâhham
cilt/sayfa: —/65, no. mesele 15
neşir: Mektebetü'l-Maârif (Riyad), 1405, thk. Dr. Abdülkerim Muhammed el-Lâhham
cilt/sayfa: —/65, no. mesele 15
tek kaynak — ikinci bir masdar bulunamadı
İsnad hükmü belirtilmemiş.
Kuyûd
- Aynı sayfada (Kâdî Ebû Ya'lâ'nın naklettiği) Ahmed b. Hanbel'e ait iki farklı rivayet vardır: biri kıyası açıkça hüccet sayar (burada kullanılan), diğeri (Mervezî rivayeti) fıkıhta kıyas/mücmel konuşmaktan sakınmayı öğütler gibi görünür. Ebû Ya'lâ ikisini te'lif eder (kıyasın nas ile çatışmaması şartıyla hüccet olduğu şeklinde); bu te'lifin tam metni bu madde için ayrıca özetlenmedi, yalnız ihtilafın varlığı not edildi.
- Bu madde, hangi meselelerde kıyasın fiilen nasıl uygulanacağına dair fıkhî bir tatbik hükmü içermez; yalnızca kıyasın usul ilmindeki yerine dair genel ilkeyi aktarır.
İhtilaf
- Ahmed b. Hanbel: Aynı meselede, Ebû Ya'lâ Hanbelî mezhebi içinde bazı âlimlerin kıyası hüccet kabul etmediğini de nakleder — Ahmed'in Mervezî rivayetinde fıkıhta "kıyas ve mücmel" konuşmaktan sakınılmasını söylediğini delil gösterirler.