ḥ-k-m — Kök Anlambilim Motoru

ḥ-k-m

ح-ك-م kökü, Arapçada "men etmek" (engellemek) çekirdek anlamından türeyen; hüküm, hikmet ve hakemlik gibi kavramları kapsayan geniş bir anlam ailesi oluşturur. Bu sayfa, kökün klasik sözlüklerdeki tabakalarını ve Kur'an'daki türevlerini kaynağıyla birlikte sunar.

İbn Fâris · Meḳāyīsu'l-Luġa

395/1004

المنع
Men etmek
İbn Fâris kökü, ıslah maksadıyla men eden tek bir asla bağlar.
Meḳāyīsu'l-Luġa · DOĞRULANACAK · c. DOĞRULANACAK · s. DOĞRULANACAK◌ doğrulanmadı
حَكَمَة اللجام
Hayvanı zapteden gem
Kökün maddî çekirdeğini gösteren bağlantı örneği.
Meḳāyīsu'l-Luġa · DOĞRULANACAK · c. DOĞRULANACAK · s. DOĞRULANACAK◌ doğrulanmadı

Râgıb el-İsfahânî · el-Müfredât fî Ġarîbi'l-Ḳurʾân

502/1108

القضاء بالشيء أنه كذا أو ليس كذا
Çeviri henüz doğrulanmadı.
Râgıb'ın الحُكْم tanımı.
el-Müfredât fî Ġarîbi'l-Ḳurʾân · DOĞRULANACAK · c. DOĞRULANACAK · s. DOĞRULANACAK◌ doğrulanmadı
إصابة الحق بالعلم والعقل
Çeviri henüz doğrulanmadı.
Râgıb'ın الحكمة tanımı. Ayrıca Allah'tan sâdır olan hikmet ile insandan sâdır olanı ayırır.
el-Müfredât fî Ġarîbi'l-Ḳurʾân · DOĞRULANACAK · c. DOĞRULANACAK · s. DOĞRULANACAK◌ doğrulanmadı

İbn Manzûr · Lisânü'l-ʿArab

711/1311

↑ nakil: İbn Fâris

الحُكْم = القضاء، الحاكم، حَكَم، أحكم = أتقن/منع، استحكم، تحكيم
Çeviri henüz doğrulanmadı.
İbn Manzûr'un bir araya getirdiği madde başları: حَكَم = hakem; أحكم = أتقن/منع. Derleyici katman — İbn Fâris, Ezherî ve Cevherî'den nakleder (Ezherî ve Cevherî bu kökte ayrı katman olarak modellenmedi).
Lisânü'l-ʿArab · DOĞRULANACAK · c. DOĞRULANACAK · s. DOĞRULANACAK◌ doğrulanmadı

ez-Zebîdî · Tâcü'l-ʿArûs

1205/1790

↑ nakil: İbn Manzûr, İbn Fâris

Bu katman için henüz girdi eklenmedi.

Kur'ân'daki türevler

fiil I

masdar

sıfat/isim (hakem)

ism-i fâil

sıfat-ı müşebbehe

masdar

fiil IV

↑ İbn Fâris'teki çekirdeğe bağlı

ism-i mef'ûl (çoğul)

fiil II

5:44-45-47 üçlüsü

Mâide 44, 45 ve 47'de aynı fiile üç farklı vasıf (kâfirûn / zâlimûn / fâsikûn) bağlanmasının anlamı nedir?