NEFS · MUHASEBE · TEFEKKÜR

MîzânTefekkür Defteri

İnsan başkasını tartmadan önce kendine dönüp bakabilir.

Yüz soru. Bir hüküm vermek için değil; durmak, düşünmek ve kendine karşı daha dürüst olmak için.

100 MUHASEBE SORUSU

Bir soruya geç PUAN YOK · HÜKÜM YOK · ACELE YOK

BİR SORU

43 / 100 · Ahlâk

Affetmeyi ertelediğim bir kalp kırgınlığı taşıyor muyum?

Üzerinde düşün

MUHASEBE NEDİR?

Muhasebe nedir?

Muhasebe suçlama değildir.

İnsanı yalnızca kusuruna kilitlemez.

Kendini beraat ettirmek de değildir.

Bahanelerin arasına saklanmaz.

Dürüstçe bakmaktır.

Sorunun önünde biraz durmak; cevabı aceleye getirmemektir.

MUHASEBE ALANLARI · SORU DİZİNİ

Yüz soru, sekiz bakış alanı.

Bir alan seçebilir ya da kelimeyle arayabilirsin. Sıra, ilerleme ölçüsü değil; yalnızca defterdeki yeridir.

DEFTERDE ARA

100 soru

100 sonuçtan 24 tanesi gösteriliyor.

NE YAPAR · NE YAPMAZ

Muhasebenin sınırı

Bir soru, insanı kendine döndürebilir. Onun hakkında hüküm veremez.

DAVET ETTİĞİ

Durmak ve dürüstçe bakmak.

Bu sorular tefekkürü kolaylaştırır; davranışa, niyete ve ihmal edilmiş bir telafi imkânına dikkat çeker.

ÜSTLENMEDİĞİ

İmanı, değeri veya sağlığı ölçmek.

Bu defter puan vermez; fetva, fıkhî hüküm veya psikolojik teşhis değildir. Gerektiğinde ehil bir âlime ya da ilgili uzmana müracaat edilmelidir.

Sorular eğitim ve tefekkür amaçlıdır; nitelikli dinî veya meslekî rehberliğin yerine geçmez.

DEVAM / 101

MîzânTefekkür Defteri

Affetmeyi ertelediğim bir kalp kırgınlığı taşıyor muyum?

Muhasebe nedir?

Muhasebe suçlama değildir.

Kendini beraat ettirmek de değildir.

Dürüstçe bakmaktır.

Bugün dilimle birini incittim mi — yoksa sözümle kalbini mi yordum?

Gıybet etmeden konuşabildim mi; yoksa hoş sohbet bahanesiyle mi girdim?

Doğruluk gerektiğinde yumuşak ama dürüst mü konuştum, yoksa kaçamak cevap mı verdim?

Allah'ı anmak için dilimi kullandım mı, yoksa boş ve yaralayıcı sözlerle mi doldurdum?

Anne-babama karşı sert bir söz söyledim mi; hemen ardından telafi ettim mi?

Birine nasihat ederken kibir mi taşıdım, yoksa tevazu ile mi konuştum?

Yalan söylemekten kaçındım mı — küçük beyaz yalanlar dahil?

Kur'an veya anlamlı bir dua okuyarak dilimi temizledim mi?

Eleştiri aldığımda savunmaya mı geçtim, yoksa haklı olanı kabul ettim mi?

Sosyal medyada yazdıklarım, sözlü sözlerim kadar temiz miydi?

Birinin sırrını korudum mu; yoksa sadece bir kişiye diyerek mi paylaştım?

Mazeret sunarken başkalarını suçladım mı, yoksa sorumluluğu üstlendim mi?

Selam vermeyi ihmal ettiğim biri oldu mu?

Namazlarımı vaktinde ve huşu ile kıldım mı; geciktirirken bahane mi ürettim?

Farz namazdan sonra en az bir sünneti ihmal etmedim mi?

Abdesti aceleye getirip huşumu zedeledim mi?

Kur'an okumak için bugün özel bir vakit ayırdım mı?

Gece kalkıp en az iki rekat nafile kılabildim mi?

Orucumu sadece aç kalmak mı yaptım, yoksa dil ve göz orucunu da mı gözettim?

Zekât veya sadaka hesabımı erteledim mi; malımın hakkını gözetmedim mi?

Cemaatle namaza gitme imkânım varken yalnız mı kıldım?

Dua ederken kalbim huzursuz muydu; yoksa gerçekten yalvararak mı istedim?

İbadetimi gösterişe mi dönüştürdüm; birileri görünce mi artırdım?

Kıbleye yönelirken kalbim de Allah'a yöneldi mi?

Vitir veya kuşluk gibi kolay kaçırılan bir namazı bugün terk ettim mi?

Secdeye vaktim mi yetti; tevbe ve şükür için yere yüzümü koyabildim mi?

Bugün alışverişte veya işte hakkı olmayan bir kazanç elde ettim mi?

Borç alırken veya verirken faizli bir yola teşne oldum mu?

Verdiğim sözü tuttum mu; ertelemek için mazeret mi ürettim?

Emanete hıyanet etmedim mi — küçük bir eşya veya sır bile olsa?

Ticarette aldatıcı bilgi vermedim mi; herkes yapıyor diyerek mi meşrulaştırdım?

İş yerinde haksız kazanç veya zaman hırsızlığı yaptım mı?

Birine olan borcumu geciktirdim mi; alacaklıyı zor durumda bıraktım mı?

Sözleşmede gharar (belirsizlik) bıraktım mı; karşı tarafı bilinçsiz bıraktım mı?

Zekât nisabımı biliyor muyum; hesap etmeden geçiştirdim mi?

Miras veya paylaşımda haksızlık yapmaktan sakındım mı?

Komşumun malına zarar verip telafi etmedim mi?

Çevrimiçi ortamda telif veya emeğe saygısızlık yaptım mı?

Kalbimde haset taşıdım mı; birinin başarısını içtenlikle kutlayabildim mi?

Kibirli davrandım mı; ilmim veya makamım sebebiyle başkalarına tepeden mi baktım?

Öfke anında kendimi dizginleyebildim mi; yoksa pişman olacağım bir söz mü söyledim?

Merhametsiz davrandığım bir canlı veya insan oldu mu?

Affetmeyi ertelediğim bir kalp kırgınlığı taşıyor muyum?

Gösterişten kaçındım mı; lüks ve israf sınırını aştım mı?

Yardıma muhtaç birini görmezden mi geldim?

Tevazu gösterdim mi; yoksa övgü bekledim mi?

Bir hata gördüğümde yumuşak nasihat ettim mi, yoksa ayıpladım mı?

Sabırsızlık gösterdiğim biri — çocuk, eş veya yaşlı — oldu mu?

Dürüst olmayan bir kıyasla kendimi haklı mı göstermeye çalıştım?

Güzel ahlaklı olmayı sadece dışarıda mı oynadım; yalnızken de aynı mıydım?

Eşime veya çocuklarıma karşı hakkı olan vakti ve sözü verdim mi?

Anne-babama dua ettim mi; rızalarını kazanmaya çalıştım mı?

Evde huzur mu kurdum, yoksa gerginlik mi taşıdım?

Çocuklarıma din ve ahlak öğretirken sabırlı mı oldum?

Aile fertlerinin emeğini takdir ettim mi; görünmez işleri fark ettim mi?

Eş hakkını gözetmedim mi — maddi veya manevi?

Akraba ziyaretini ve sıla-i rahimi ihmal ettim mi?

Evde Kur'an veya salih sohbet havası oluşturdum mu?

Ailemde haksızlık gördüğümde adaletle mi müdahale ettim?

Veli veya ebeveyn olarak kendi nefsimi mi öne koydum?

Evlatlarıma örnek olacak ameller yaptım mı, yoksa sadece nasihat mi ettim?

Aile içi gıybetten kaçındım mı?

Bugün öğrendiğim bir ilmi amel etme fırsatı buldum mu?

Bildiğim bir konuda cahilce konuşmadım mı; delil bilmeden fetva vermedim mi?

İlim öğrenmek için bir adım attım mı — kitap, ders veya soru?

Öğrendiğim bir şeyi tevazu ile mi paylaştım, yoksa övünerek mi anlattım?

Yanlış bildiğim bir konuda düzeltmeye açık mı oldum?

Selefin usulünü — delil, nass, icma — hatırlayarak mı okudum?

İlim için ayırdığım vakit, eğlence için ayırdığım vakitten az mı kaldı?

Bir hadis veya ayeti bağlamından koparmadan mı anladım?

Alimlere ve hocalara hürmet gösterdim mi?

Öğrendiklerimi not alıp tekrar ettim mi; yoksa unutulup gitti mi?

Bid'at kapısını aralayacak bir yorum yapmadım mı?

İlim talebini sadece tartışma kazanmak için mi kullandım?