Müslim b. Haccâcمسلم بن الحجاج

Nîşâburنيسابور

218hyaklaşıkkalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişbugün: İran

Hadis tahsiline doğduğu Nîşâbur'da, on iki yaşında başladı. Yahyâ b. Yahyâ el-Minkarî'den Muvatta rivayetini, İshak b. Râhûye'den hadis ve fıkıh bilgisini aldı. İlk iki yıl, daha sonra çıkacağı uzun yolculuğun mahallî hazırlık devriydi. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Yahyâ b. Yahyâ el-Minkarî· Muvatta rivayetiTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”
• İshak b. Râhûye· hadis ve fıkıhTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Mekkeمكة

220hyaklaşıkkalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~2.465 km (kuş uçuşu)bugün: Suudi Arabistan

Nîşâbur'daki ilk tahsilinden iki yıl sonra hacca gitti. Mekke'de Abdullah b. Mesleme el-Ka'nebî ve Saîd b. Mansûr'dan hadis dinledi; Medine'de de İsmâil b. Ebû Üveys'ten faydalandı. Hicaz ziyareti, doğu şehirlerinin dışındaki ilk kayıtlı talep halkasıdır. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Abdullah b. Mesleme el-Ka'nebî· Mekke rivayetleriTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”
• Saîd b. Mansûr· hadis semâıTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Basraالبصرة

229hyaklaşık · yerleştirmekalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~1.285 km (kuş uçuşu)bugün: Irak

Kaynak bu durak için yıl vermez. Yukarıdaki sayı, durağı sıraya yerleştirmek içindir; bir tarih iddiası değildir. (230'dan önce başlayan rihle içinde; ziyaret yılı ayrıca verilmez)

Ahmed b. Seleme ile Basra'ya gitti ve Ali b. Nasr el-Cehdamî'den rivayette bulundu. Kaynak aynı şehir çevresinde İbnü'l-Müsennâ ile Muhammed b. Beşşâr gibi hocaları da sayar. Basra ziyareti 230'dan önce başlayan rihlenin içindedir; kesin yılı bilinmez. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Ali b. Nasr el-Cehdamî· Basra rivayetleriTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”
• Muhammed b. Beşşâr (Bündâr)· hadis semâıTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Belhبلخ

230hyaklaşık · yerleştirmekalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~1.897 km (kuş uçuşu)bugün: Afganistan

Kaynak bu durak için yıl vermez. Yukarıdaki sayı, durağı sıraya yerleştirmek içindir; bir tarih iddiası değildir. (Basra'dan sonra Belh'e geçtiği belirtilir; yıl ayrıca verilmez)

Basra'dan sonra Belh'e geçti ve Kuteybe b. Saîd'den hadis rivayet etti. Biyografi maddesi bu durakta ikinci bir hoca adı vermez; şehir, rihlenin Basra ile Bağdat arasındaki doğu halkasını gösterir. Ziyaretin yılı ve kalış süresi kaydedilmemiştir. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Kuteybe b. Saîd· Belh rivayetleriTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Bağdatبغداد

231hyaklaşık · yerleştirmekalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~2.082 km (kuş uçuşu)bugün: Irak

Kaynak bu durak için yıl vermez. Yukarıdaki sayı, durağı sıraya yerleştirmek içindir; bir tarih iddiası değildir. (Belh'ten sonra Bağdat; ilk giriş yılı ayrıca verilmez)

Belh'ten Bağdat'a geçti; Ahmed b. Hanbel ve Ahmed b. Menî'den faydalandı. Bu ilk girişle yetinmedi, sonraki yıllarda şehre defalarca döndü. Bağdat böylece tek bir ziyaret değil, rivayetlerin yeniden dinlendiği ve müzakere edildiği bir merkez oldu. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Ahmed b. Hanbel· hadis ve fıkıhTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”
• Ahmed b. Menî'· Bağdat semâıTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Reyالري

250hyaklaşık · yerleştirmekalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~696 km (kuş uçuşu)bugün: İran — Tahran yakını

Kaynak bu durak için yıl vermez. Yukarıdaki sayı, durağı sıraya yerleştirmek içindir; bir tarih iddiası değildir. (Rey ziyaretlerinin yılları ayrı ayrı verilmez)

Rey'e birkaç defa gitti. Ebû Zür'a er-Râzî ile İbn Vâre'ye Sahîh'ini baştan sona okuyarak tenkitlerini aldı; onlarla hadis müzakeresi yaptı. Bu durak, yolculuğun yalnız rivayet toplamak için değil, toplanan malzemeyi uzmanlara sınatmak için de sürdüğünü gösterir. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durakta aldığı

• Ebû Zür'a er-Râzî· Sahîh'in tenkidi ve hadis müzakeresiTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”
• İbn Vâre· hadis müzakeresiTDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”

Nîşâburنيسابور

261h – 261hkesinkalış müddeti kaynaklarda belirtilmemişönceki duraktan ~666 km (kuş uçuşu)bugün: İran

Yolculukların ardından Nîşâbur'da ders ve telif hayatını sürdürdü. Kumaş ticareti yaptığı dükkânı aynı zamanda talebelerine hadis rivayet ettiği bir meclisti. 25 Receb 261'de burada vefat etti ve şehrin dışındaki Nasrâbâd Kabristanı'na defnedildi. (TDV İslâm Ansiklopedisi, “Müslim b. Haccâc”)

Bu durak yeni hadis alınan bir talep durağı değil; yolculuklardan sonra yerleşilen, ders verilen ve vefat edilen dönüş noktasıdır.