Aclûnî bu sözü Hâkim'in Ebû Bekre'den merfû olarak, Beyhakî'nin ise farklı bir lafızla ve kesintili bir senetle naklettiğini aktarır; Elbânî de senedini incelemiş, hem zayıf hem de tarihî gerçekliğe aykırı bulmuştur.
Neden
Beyhakî'nin naklettiği tarîk Ebû İshak es-Sebîî'den mürsel olarak (yani sahâbî halkası düşmüş şekilde) gelir; bu isnadda bir kopukluktur (inkıta). Elbânî ayrıca sözün tarihî gerçekliğe de aykırı düştüğünü belirtir: zalim yöneticilerin ardından adil yöneticilerin de geldiği, yani halkın hâliyle yöneticinin hâlinin birebir örtüşmediği bilinen bir husustur.
Kaynak
- el-Aclûnî (v. 1162h)Keşfü'l-Hafâ ve Müzîlü'l-İlbâs
رواه الحاكم، ومن طريقه الديلمي عن أبي بكرة مرفوعاً، وأخرجه البيهقي بلفظ: يؤمر عليكم
Bunu Hâkim rivayet etmiş, onun tarîkinden Deylemî de Ebû Bekre'den merfû olarak nakletmiştir; Beyhakî ise 'üzerinize idareci tayin edilir' lafzıyla tahriç etmiştir.
Keşfü'l-Hafâ ve Müzîlü'l-İlbâs, 2/166
- Elbânî (v. 1420h)Silsiletü'l-Ehâdîsi'd-Daîfe ve'l-Mevdûa
الواقع يكذبه
Vâkıa (tarihî gerçeklik) bunu yalanlamaktadır.
Silsiletü'l-Ehâdîsi'd-Daîfe ve'l-Mevdûa, 1/490
Yöneticilerin kötülüğünü doğrudan halkın kendi hâline bağlayan bir söz olarak, özellikle siyasi tartışmalarda ve vaazlarda sıkça "hadis" diye aktarılıyor.