Esmâ ve Sıfâtالأسماء والصفات
Ehl-i Sünnet'in yolu, Allah Teâlâ'nın Kitabında ve Resûlü'nün Sünnetinde kendisini vasfettiği isim ve sıfatları, hiçbir tahrif (anlamını saptırma), ta'tîl (inkâr etme), tekyîf (nasıllığını sorgulama) ve temsîl (yaratılmışlara benzetme) yapmaksızın olduğu gibi kabul etmektir. Bu, hem sıfatları inkâr eden Mu'attıla'nın hem de onları yaratılmışlara benzeten Müşebbihe'nin arasında bir vasat çizgidir.
Deliller
O'nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işiten ve görendir.
eş-Şûrâ 42/11Kur'ân-ı Kerîm · Kur'ân-ı Kerîm
Kendisine 'Rahmân arşa nasıl istiva etmiştir?' diye sorulduğunda terlemiş, başını öne eğmiş ve şu meşhur cevabı vermiştir: İstiva malumdur (manası bilinmektedir), mahiyeti ise meçhuldür. O'na iman etmek vaciptir, hakkında (nasıl olduğuna dair) soru sormak ise bid'attir.
Zehebî · Siyâru A'lâmi'n-Nübelâ
İslam ve Sünnet yolu; Allah Teâlâ'yı teşbihten ve ta'tîlden tenzih etmektir. Allah Teâlâ uluhiyyet sıfatlarında birdir, dengi yoktur; mahlukatının sıfatlarıyla nitelenmez.
Ebû Ca'fer et-Tahâvî · el-Akîdetü't-Tahâviyye
Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat'in metodu; Allah'ın kendisini vasfettiği isim ve sıfatları, hiçbir tahrif, ta'tîl, tekyîf ve temsîl yapmaksızın olduğu gibi kabul etmektir.
İbn Teymiyye · el-Akîdetü'l-Vâsıtıyye
Allah Teâlâ zâtında birdir. Bu birliğin anlamı sayı bakımından değil, zâtında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir ortağının, denginin ve benzerinin olmaması bakımındandır. O, Kur'an'da kendisini nasıl isimlendirmiş ve nitelemişse öyledir; kelamı mahluk değildir.
Ebû Hanîfe · el-Fıkhu'l-Ekber
Muhalefet
Bu bölüm doxografiktir — bir fırkanın ne söylediğinin nötr aktarımıdır, bir hüküm cümlesi değildir.
Allah'a el, yed, nüzûl gibi sıfatlar nispet etmenin O'nu yaratılmışlara benzetmek anlamına geleceği zannıyla bu sıfatları te'vil ederek (mecazi manalara çevirerek) fiilen inkâr ettiler.
İbn Teymiyye · Beyânü Telbîsi'l-Cehmiyye, 1/93 · 1/93
Mu'attıla'nın tam tersi bir hataya düşerek Allah'ın sıfatlarını insan sıfatlarına kıyasladılar; 'el' dendiğinde bir organ tahayyül ettiler.
İbn Teymiyye · Beyânü Telbîsi'l-Cehmiyye, 1/93 · 1/93
Reddiye
Nüzûl hadisini reddedeni Cehmî sayar; hadisi keyfiyetine dair soru sormaksızın kabul etmenin, ne Cehmiyye'nin inkârına ne de Müşebbihe'nin teşbihine düşmeden orta yol olduğunu savunur.
Nüzûl hadisini reddeden bizim nezdimizde Cehmîdir. Biz bu haberi Resûlullah'tan sabit olduğu şekliyle, keyfiyetine dair hiçbir soru sormaksızın kabul ederiz.
Zehebî · el-Uluvv li'l-Aliyyi'l-Gaffâr
Zehebî · el-Uluvv li'l-Aliyyi'l-Gaffâr
Selefin yolunun ne nassı te'vil ile saptırmak (Mu'attıla) ne de teşbihe sapmak (Müşebbihe) olduğunu, lafzın olduğu gibi bırakılıp mananın Allah'a layık, mahiyetin ise meçhul kabul edildiğini anlatır.
Selef, sıfat naslarını okurken ne 'Bunun manası şudur' diyerek zahirinden saptırma yoluna gitmiş, ne de 'Bu, bizim bildiğimiz el ve yüz gibidir' diyerek teşbihe sapmıştır.
İbn Ebi'l-İzz el-Hanefî · Şerhu'l-Akîdeti't-Tahâviyye
İbn Ebi'l-İzz el-Hanefî · Şerhu'l-Akîdeti't-Tahâviyye