Metin AFussilet 41:9–12
Arapça metinden kısa bölüm: فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍİlim ve Hakikat
Cem ve Telif Odası
Çelişki mi?
İki metin birbirini dışlıyor gibi göründüğünde ilk iş birini susturmak değildir. Önce kaynaklarını, hitap ettikleri durumu ve hükmün sınırlarını yan yana koyarız; ilişkinin ne olduğu ancak bundan sonra söylenebilir.
Metin Bel-A‘râf 7:54
Arapça metinden kısa bölüm: فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ- yayımlanmış dosya
- 12
- izlenebilir kaynak kaydı
- 45
- metin eşleştirme türü
- 3
Yaklaşık iki dakikalık yöntem özeti
Bir çelişki nasıl incelenir?
İki cümlenin farklı şeyler söylemesi, tek başına çelişki değildir. Çelişkiden söz edebilmek için ikisinin aynı konu hakkında, aynı şartlarda, aynı zaman ve kapsam içinde birbirini dışlayan hükümler kurması gerekir. Kısa bir alıntı bu şartların hepsini görünmez hâle getirebilir.
Bu yüzden dosyalar cevaptan önce metni sabitler. Âyetin yeri, rivayetin kaynağı, tercümenin tercihi ve sözün yakın çevresi açılır. Ardından özne, olay ve hüküm alanı karşılaştırılır. Biri genel konuşurken diğeri belirli bir durumu açıklıyorsa iki ifade rakip değildir; kapsamları farklıdır. Zaman sırası ise ancak güvenilir biçimde biliniyor ve hükme gerçekten temas ediyorsa hesaba katılır.
Her dosya aynı duraklardan geçmez. Bir hadis çifti daha kaynak kontrolünde ayrışabilir; başka bir mesele bağlamla, bir başkası genel–özel ilişkisiyle anlaşılır. Nesh yahut tercih, eldeki her güçlüğe yapıştırılan hazır cevaplar değildir. Delil oraya kadar götürmüyorsa inceleme bunu açıkça söyler.
Usûl notunu aç
Klasik literatürde görünürdeki karşıtlık çoğu zaman teâruzbaşlığı altında ele alınır. Cem ve telif, iki delili de anlamlı kılan ilişkiyi kurmayı; umum–husus ve mutlak–mukayyedayrımları ise kapsamın nasıl daralıp kayıtlandığını anlatır.
Hadis, fıkıh usûlü ve mezhep literatürü bu işlemlerin sırasını aynı terimlerle kurmayabilir. Bu odada teknik ad, ancak ilgili vakanın kaynaklarında gerçekten karşılığı varsa kullanılır.
- 01
Metni sabitle
Önce sözün kaynağına, doğru aktarımına ve rivayetse durumuna bakılır.
- 02
Soruyu eşitle
İki metnin aynı özne, fiil ve hüküm alanı hakkında konuşup konuşmadığı sorulur.
- 03
Bağlamı aç
Muhatap, olay ve metnin yakın çevresi görünür olmadan kısa alıntıyla yetinilmez.
- 04
Kapsamı gör
Genel bir sözün özel bir durumu, kayıtsız bir ifadenin ek şartı bulunabilir.
- 05
Zamanı sor
Kronoloji yalnız gerçekten biliniyor ve ilişkiyi değiştiriyorsa incelemeye girer.
- 06
İlişkiyi kur
İki delili de yerinde tutan açıklama varsa gösterilir; belirsizlik varsa saklanmaz.
Kısa bir deneme
Aynı soru mu?
Bu bir bilgi yarışması değil. Dört ayrımı sırayla aç; iki cümlenin farklı görünmesinin neden henüz çelişki sayılmadığını izle.
İfade A“Kütüphane sessiz tutulur.”
İfade B“Bugünkü çocuk buluşmasında sesli okuma yapılır.”
0 / 4 ayrım açıldı.
İncelenmiş metin çiftleri
Bir dosya seç
Arama yalnızca hazırlanmış dosyaları bulur. Yeni bir dinî hüküm üretmez; serbestçe yazılan iki metne otomatik “uyumlu” ya da “çelişkili” etiketi vermez.
Bir sure veya hadis kaynağı yazabilir, konu seçebilir ya da metin eşleşmesini daraltabilirsin. Her sonuç kendi kaynak defteri ve inceleme yolu olan bağımsız bir sayfaya açılır.
12 hazırlanmış dosya
Yalnız editoryal olarak yayımlanmış incelemeler- Âyet ↔ âyetSavaş ve barış · Tefsir usûlü“Dinde zorlama yoktur” ile savaş ayeti çelişiyor mu?Biri inançta zorlamayı reddederken diğeri neden savaş emri veriyor?Metin Ael-Bakara 2:256Metin Bet-Tevbe 9:58 dk okuma4 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ âyetYaratılış · Dil ve sayıYaratılış altı gün mü, sekiz gün mü sürdü?Fussilet 41:9–12’deki sayılar neden sekiz etmiyor?Metin AFussilet 41:9–12Metin Bel-A‘râf 7:546 dk okuma2 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ âyetŞefaat · Âmm–hâssŞefaat kabul edilmeyecek mi, izinle fayda verecek mi?Bakara 2:48 şefaati reddederken Tâhâ 20:109 nasıl istisna getiriyor?Metin Ael-Bakara 2:48Metin BTâhâ 20:1096 dk okuma2 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ âyetAhiret · Zaman ifadeleriBir gün bin yıl mı, elli bin yıl mı?Secde 32:5 ile Meâric 70:4 aynı günü neden farklı ölçüyor?Metin Aes-Secde 32:5Metin Bel-Meâric 70:47 dk okuma2 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Hadis ↔ hadisHadis tarihi · KronolojiHadisleri yazmayın mı, yazın mı?Aynı Peygamber hadis yazımını hem yasaklayıp hem nasıl emretmiş olabilir?Metin ASahîh-i Müslim 3004Metin BSahîh-i Buhârî 112 · Sünen-i Ebû Dâvûd 36469 dk okuma4 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Hadis ↔ hadisSağlık · Tevekkül ve sebep“Bulaşıcılık yoktur” denirken neden hastadan uzak duruluyor?Bulaşmayı reddeden rivayet ile karantina benzeri tedbirler nasıl birlikte okunur?Metin ASahîh-i Buhârî 5707Metin BSahîh-i Buhârî 5707 ve 57717 dk okuma3 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Hadis ↔ hadisTaharet · Söz–fiil ilişkisiİhtiyaç giderirken kıbleye dönmek yasak mı, yapılmış mı?Açık yasak ile Peygamber’in görülen fiili nasıl bir araya gelir?Metin ASahîh-i Buhârî 144Metin BSahîh-i Buhârî 1458 dk okuma3 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Hadis diye aktarılan söz ↔ hadisHadis sıhhati · Zühd ve fakirlik“Fakirlik övüncümdür” sözü hadis mi?Peygamber fakirlikle övünmüşse neden fakirlikten Allah’a sığınmış olsun?Metin A“el-Fakru fahrî” — güvenilir hadis kaynağı yokMetin BSünen-i Ebû Dâvûd 15445 dk okuma2 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ hadisCenaze · Kişisel sorumlulukÖlü, yakınlarının ağlaması yüzünden azap görür mü?Kur’an başkasının yükünü taşımayı reddederken hadis neden yakınların ağlamasını ölüye bağlıyor?Metin Ael-En‘âm 6:164Metin BSahîh-i Buhârî 1286–12889 dk okuma4 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ hadisAhlâk · Kişisel sorumlulukKimse başkasının yükünü taşımıyorsa kötü yol açan neden pay alıyor?Müslim 1017e, takipçilerin günahını ilk kişiye aktarmıyor mu?Metin Aen-Necm 53:38Metin BSahîh-i Müslim 1017e6 dk okuma3 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ hadisMiras · Nesih ve tahsisAna-babaya vasiyet emri ile “mirasçıya vasiyet yok” çelişiyor mu?Bakara 2:180 ana-babaya vasiyeti emrederken hadis bunu nasıl sınırlar?Metin Ael-Bakara 2:180Metin BSünen-i Ebû Dâvûd 287010 dk okuma4 inceleme eşiğiDosyayı aç →
- Âyet ↔ hadisAkîde · Tercüme ve lafız“Gözler O’nu idrak edemez” iken müminler Allah’ı görecek mi?En‘âm 6:103 ile rü’yet hadisi aynı şeyi mi reddedip doğruluyor?Metin Ael-En‘âm 6:103Metin BSahîh-i Buhârî 74349 dk okuma3 inceleme eşiğiDosyayı aç →
Editoryal güvence
Bu dosyalar nasıl hazırlanıyor?
Buradaki her eşleşme önceden araştırılmış, kaynakları kayda geçirilmiş ve belirsizlik sınırı ayrıca yazılmış bir incelemedir. Sayfa, ziyaretçinin sorusuna kendiliğinden fetva veren bir sistem değildir.
- 01
Kaynak metni doğrulanır
Âyet yeri ve hadis künyesi sabitlenir; rivayet derecesi kullanılıyorsa bu değerlendirmeyi taşıyan kaynak ayrıca gösterilir.
- 02
Açıklama katmanları ayrılır
Birincil metin, klasik tefsir veya şerh, usûl açıklaması ve editoryal sentez aynı ağırlıktaymış gibi sunulmaz.
- 03
Sınır açıkça yazılır
İncelemenin neyi gösterdiği kadar neyi göstermediği de belirtilir. İhtilaf yahut yetersiz veri varsa düzgün bir sonuç uğruna gizlenmez.