Dijital miras

Miras, ölenin terekesine giren malların şer’î hisselerle paylaşılmasıdır (Nisâ 4:11–12). Klasik fıkıhta tereke: nakit, taşınır-taşınmaz, haklar ve borç sonrası bakiyedir. Dijital çağda e-posta arşivi, bulut dosyaları, domain, oyun içi varlık, kripto cüzdan ve sosyal medya hesabı mal veya mali hak olup olmadığına göre değerlendirilir. Kripto ve NFT gibi piyasa değeri olan varlıklar terekeye girer; özel anahtar (seed phrase) fiilen malın anahtarıdır. Vârislerin erişememesi, hakkın düşmesi anlamına gelmez; erişim bilgisi vasiyet veya güvenilir emanetle bırakılmalıdır. Buna karşılık kişye sıkı sıkıya bağlı, devri sözleşmeyle yasaklanmış hesaplarda (bazı platformlar) mali içerik ile kişisel profil ayrılır: fotoğraf ve yazışma mahremiyeti, malî bakiye ve reklam geliri ayrı hükme bağlanır. Vasiyet, terekedeki malın en fazla üçte biri üzerinedir (Buhârî, Vesâyâ); dijital varlıkta da aynı sınır işler. Haram kazanç bakiyesi mirasçılara helâl mal olarak yedirilmez; çıkış yolu ehil âlimle belirlenir. Platform şartları şer’î mirası iptal etmez ama fiilî erişimi engelleyebilir — bu yüzden hukuki ve fıkhî plan birlikte yapılmalıdır. Ölüm öncesi düzen: envanter, emanetçi, vasiyet ve helâlleşme. Bu özet genel usuldür; tereke paylaşımı için ehil âlime başvurunuz. Pratikte en çok kayıp, seed phrase’in hiç kimseye bırakılmamasından doğar; mal vardır, erişim yoktur. Buna karşılık tüm şifreleri açık bir dosyada bırakmak mahremiyeti ve güvenliği yok eder. Dengeli yol: güvenilir emanetçi, parçalı bilgi ve vasiyet notu. Sosyal medya hesaplarının anıtlaştırılması ile malî cüzdanın mirası karıştırılmamalı; her biri ayrı niyet ve hüküm taşır.