Fıkıh
NFT ve dijital sanat satışı
Mülkiyet, garar ve görsel ahlak
NFT, bir blokzincir kaydıyla dijital dosyaya benzersiz token bağlar. Fıkhî bakışta üç soru vardır: satılan şey gerçek bir mali hak mıdır, bedel ve konu belirsiz (garar) midir, içerik şer’an meşru mudur? Spekülatif hızlı zengin ol piyasalarında fiyat, çoğu zaman eserden değil balon beklentisinden doğar; bu, meysire benzer risk taşır. Meşru bir çizim, hat veya ses kaydının telif hakkını satmak, klasik menfaat/hak satışına kıyasla caiz görülebilir — hak sabit, bedel açık, aldatma yoksa. Çalıntı eser, başkasının emeğini token belgesi, açık saçık veya şirk içeren görseller ise batıldır. Sağ tık ile kopyalanıyor itirazı, telifin manevî hakkını tamamen düşürmez ama alıcının ne aldığı sözleşmede net yazılmalıdır. Faizsiz cüzdan kullanımı, NFT’yi otomatik helâl kılmaz. Kumar benzeri mint yarışları, rastgele kasa NFT’leri ve ponzi benzeri projelerden uzak durulur. Helâl kazanç ölçüsü: gerçek değer, şeffaf hak, haramsız içerik. Proje bazlı sorularınızı sözleşme metniyle birlikte ehil âlime götürünüz. Sanatçının emeğini koruyan telif ile numara token spekülasyonu aynı şey değildir. Topluluk baskısıyla mint’e zorlanmak, klasik cehalet ve heves alışverişine benzer. Proje vaatleri beyaz kağıtta (whitepaper) bile garar doluysa uzak durulur. Helâl çizgi: gerçek eser, açık hak, haramsız görsel ve teslimi anlaşılır sözleşme. Aksi hâlde isim Web3 olsa da hüküm kumar şüphesine kayar.
Detaylar
- Mesele
- NFT / dijital eser
- Usul anahtarı
- Malî hak + garar + içerik
- Delil zemini
- Garar yasağı; meysir; telif kıyası
- Uyarı
- Spekülatif balon ≠ eser satışı