← Mesele listesi Halku'l-Kur'an خلق القرآن
Kur'ân'ın Allah'ın mahluk olmayan kelamı mı, yoksa yaratılmış bir şey mi olduğu meselesi, İslam tarihinin en büyük akide sınavlarından birine, İmam Ahmed bin Hanbel'in de içinde bulunduğu "mihne" (H. 218-234) dönemine konu olmuştur. Ehl-i Sünnet, Kur'ân'ın Allah'ın kelamı olup mahluk olmadığında ittifak etmiştir; bu görüşün devlet eliyle bastırılmaya çalışılması, tarihin en dramatik akide mücadelelerinden birini doğurmuştur.
Mesele Halku'l-Kur'an خلق القرآن Muhkem Kur'ân'ın Allah'ın mahluk olmayan kelamı olduğu, Ehl-i Sünnet'in üzerinde ittifak ettiği bir akide esasıdır; bu esas tarihte devlet eliyle inkâra zorlanmıştır.
Bu mesele, yalnızca teorik bir kelam tartışması değil, İmam Ahmed bin Hanbel başta olmak üzere bir grup âlimin bedel ödediği tarihî bir sınav olarak da bilinir.
Kavil Kur'an Allah'ın Kelamıdır, Mahluk Değildir القرآن كلام الله غير مخلوق Muhkem Halku'l-Kur'an → tafsil → Kur'an Allah'ın Kelamıdır, Mahluk Değildir
Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat, başta İmam Ahmed bin Hanbel — Etbâu't-Tâbiîn
Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat'e göre Kur'ân, Allah'ın kelam sıfatının bir tezahürüdür; mahluk (yaratılmış) değildir.
Halife Me'mun'un H. 218'de başlattığı ve haleflerince H. 234'e kadar sürdürülen mihne döneminde, çoğu âlim devlet baskısı altında "Kur'an mahluktur" ifadesini kabul etmek zorunda kalırken, İmam Ahmed bin Hanbel bu görüşe direnmiş, zincire vurulup hapsedilmiş ve işkence görmüştür. Mihne, Halife Mütevekkil'in H. 234'te bu tartışmayı tümüyle yasaklamasıyla sona ermiştir.
Delil Tevbe Sûresi 6. Âyet Muhkem Tevbe Sûresi 6. Âyet → dayanak → Kur'an Allah'ın Kelamıdır, Mahluk Değildir
"Müşriklerden biri senden sığınma isterse, Allah'ın kelamını işitinceye kadar ona sığınma hakkı ver" âyetinde Kur'ân, doğrudan Allah'ın kelamı (kelâmullah) olarak nitelendirilir.
Ehl-i Sünnet, bu ve benzeri âyetlerde Kur'ân'ın Allah'ın kelamına izafe edilmesini, onun Allah'ın zâtî bir sıfatı olan kelam sıfatının tezahürü olduğuna, dolayısıyla mahluk olmadığına delil sayar.
Sapma Kur'an'ın Mahluk Olduğu İddiası دعوى خلق القرآن Merdûd Kur'an Allah'ın Kelamıdır, Mahluk Değildir → inhiraf → Kur'an'ın Mahluk Olduğu İddiası
Ca'd bin Dirhem, Cehm bin Safvân ve Mu'tezile — Etbâu't-Tâbiîn
İlk olarak Ca'd bin Dirhem tarafından ileri sürülen, Cehm bin Safvân'ın benimseyip yaydığı ve sonra Mu'tezile'nin de kabul ettiği bu görüş, Halife Me'mun döneminde devlet eliyle dayatılmaya çalışılmıştır.
İbn Teymiyye'nin naklettiğine göre Cehm bin Safvân, Kûfe'de Ca'd bin Dirhem ile karşılaşmış ve sıfatların inkârı ile Kur'ân'ın yaratılmışlığı konusunda ondan etkilenmiştir. Bu görüş sonradan Mu'tezile kelamı içinde sistemleştirilmiş, H. 218-234 arasında Me'mun, Mu'tasım ve Vâsık dönemlerinde devlet gücüyle ulemaya dayatılmaya çalışılmıştır.