← Mesele listesi Teravih Namazının Rekat Sayısı عدد ركعات صلاة التراويح
Bu ilk mesele, Ramazan'a mahsus teravih namazının rekat sayısı etrafındaki tarihî ve fıkhî ihtilafı, sahâbe döneminden itibaren nakledilen rivayetler üzerinden ele alır. Amaç bir tarafı doğru, diğerini yanlış ilan etmek değil; her iki kavlin dayandığı rivayetleri ve aralarındaki itirazları şeffaf biçimde göstermektir. Bu ihtilaf itikadî değil, tamamen fıkhî ve tarihîdir; teravihin sünnet olduğu hususunda ittifak vardır, ihtilaf yalnızca rekat sayısınadır.
Mesele Teravih Namazının Rekat Sayısı عدد ركعات صلاة التراويح İhtilaflı Teravih, Ramazan gecelerine mahsus bir nafile namazdır; sünnet olduğunda ittifak vardır, fakat kaç rekat kılınacağı sahâbe döneminden itibaren farklı rivayet ve uygulamalara konu olmuştur.
Bu mesele, Hz. Peygamber'in kendi gece namazı uygulamasını nakleden hadisler ile Hz. Ömer döneminde cemaatle kılınmaya başlanan teravihin sonraki nesillerde aldığı şekli konu alan rivayetler arasındaki farklı okumalardan doğar. Aşağıdaki iki kavil, bu farklı okumaların en yaygın iki sonucunu temsil eder.
Kavil On Bir Rekat إحدى عشرة ركعة Muhkem Teravih Namazının Rekat Sayısı → tafsil → On Bir Rekat
Nâsırüddin el-Elbânî ve bu görüşü benimseyen çağdaş bazı âlimler — Muâsır
Teravihin, Hz. Peygamber'in bizzat kıldığı gece namazı gibi sekiz rekat teravih ve üç rekat vitir olmak üzere toplam on bir rekat olması gerektiğini savunan görüş.
Bu görüşün temel dayanağı, Hz. Âişe'nin Hz. Peygamber'in ramazanda da ramazan dışında da on bir rekattan fazla namaz kılmadığını bildiren rivayetidir. Görüşü savunanlar, Hz. Ömer'in teravihi cemaatle kıldırmak üzere görevlendirdiği Übey bin Kâ'b ile Temîm ed-Dârî'nin Muvatta'daki bir rivayete göre de on bir rekat kıldırdığını, dolayısıyla rekat sayısının sonraki asırlarda arttığını ileri sürerler.
Delil Âişe (r.anha) Rivayeti Muhkem Âişe (r.anha) Rivayeti → dayanak → On Bir Rekat
Âişe bint Ebî Bekr (r.anha) — Sahâbe
Hz. Âişe'ye Hz. Peygamber'in ramazandaki namazı sorulduğunda, onun ramazanda da başka zamanlarda da on bir rekattan fazla kılmadığını, dört-dört-üç (vitir) şeklinde kıldığını bildirmiştir.
Rivayet, Sahîh-i Buhârî'de Kitâbü Salâti't-Teravih bölümünde yer alır (hadis no. 2013); aynı rivayet Kitâbü't-Teheccüd bölümünde de nakledilir. Sahîh-i Müslim'de de benzer bir rivayet bulunmaktadır.
İtiraz Âişe Rivayeti Teheccüdü mü Tasvir Eder? Muhkem Âişe Rivayeti Teheccüdü mü Tasvir Eder? → reddiye → Âişe (r.anha) Rivayeti
Bu rivayetin Hz. Peygamber'in şahsen kıldığı gece namazını (teheccüd) tasvir ettiği, cemaatle kılınan teravihi doğrudan konu almadığı yönünde bir itiraz vardır.
İtirazı ileri sürenler, hadisin Sahîh-i Buhârî'de hem Kitâbü't-Teheccüd hem Kitâbü Salâti't-Teravih bölümlerinde yer almasının, muhaddislerin bu iki namaz arasındaki ilişkiyi kesin görmediğine işaret ettiğini belirtir. On bir rekat görüşünü savunanlar ise iki namazın mahiyet olarak aynı olduğunu, dolayısıyla ayrımın hükme etkisi olmadığını söyler.
Delil Muvatta'daki On Bir Rekat Rivayeti Muhkem Muvatta'daki On Bir Rekat Rivayeti → dayanak → On Bir Rekat
Sâib bin Yezîd (r.a.) — Sahâbe
Sâib bin Yezîd'in naklettiğine göre Hz. Ömer, Übey bin Kâ'b ile Temîm ed-Dârî'yi insanlara on bir rekat kıldırmaları için görevlendirmiştir.
İmam Mâlik'in Muvatta'ında yer alan bu rivayet, teravihin cemaatle kılınmaya başladığı ilk dönemde on bir rekat üzerine kurulduğunu gösteren temel nakillerden biridir.
Kavil Yirmi Rekat عشرون ركعة Muhkem On Bir Rekat → teâruz → Yirmi Rekat (Aynı mesele üzerinde birbiriyle çelişen iki fıkhî uygulama)
Hanefî, Şâfiî, Hanbelî mezhepleri ve Mâlikî mezhebinin meşhur görüşü — Etbâu't-Tâbiîn
Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri ile Mâlikî mezhebinin meşhur görüşüne göre teravih, beşer tervîha (onar rekatlık aralıklarla) halinde toplam yirmi rekat olarak kılınır.
Bu görüş, Hz. Ömer döneminde teravihin cemaatle kılınmaya başlanmasından sonra sahâbe ve tâbiîn nesillerinde yerleşen ve sonraki asırlarda dört mezhebin çoğunluğunca benimsenen uygulamaya dayanır. Bazı rivayetlerde bu sayı yirmi bir veya yirmi üç olarak da nakledilmiştir; İmam Mâlik'ten teravihin otuz altı rekat olduğuna dair ayrı bir rivayet de vardır, bu ise Medine ehlinin yerel bir uygulaması olarak zikredilir.
Delil Beyhakî'deki Yirmi Rekat Rivayeti Muhkem Beyhakî'deki Yirmi Rekat Rivayeti → dayanak → Yirmi Rekat
Sâib bin Yezîd (r.a.) — Sahâbe
Yine Sâib bin Yezîd'den nakledilen, fakat farklı bir tarikle gelen bir rivayette, Hz. Ömer döneminde teravihin vitirle birlikte yirmi rekat olarak kılındığı bildirilir.
Bu rivayet İmam Beyhakî'nin es-Sünenü'l-Kübrâ'sında yer alır ve sonraki asırlarda mezheplerin çoğunluğunun benimsediği yirmi rekat uygulamasının dayanaklarından biri kabul edilir.
İtiraz Sâib Bin Yezîd Rivayetlerindeki Sayı Farkı Muhkem Sâib Bin Yezîd Rivayetlerindeki Sayı Farkı → reddiye → Beyhakî'deki Yirmi Rekat Rivayeti
Aynı râvi Sâib bin Yezîd'den gelen rivayetlerde Hz. Ömer dönemindeki teravih rekat sayısı on bir, yirmi, yirmi bir ve yirmi üç gibi farklı şekillerde nakledilmiştir.
Bu farklılık, Hz. Ömer döneminde tam olarak hangi sayının uygulandığını tek bir kesin nakil gibi sunmayı zorlaştırır; her iki kavlin taraftarları da kendi görüşünü destekleyen rivayeti öne çıkarır.
Diğer bağlantılar Yukarıdaki ağaçta bir kez gösterilen düğümlerin ek ilişkileri: