Hayvan deneyli ilaçlar

Hayvana eziyet yasaktır; Hz. Peygamber bir kediyi hapseden kadını örnek vererek uyarmıştır (Buhârî). Aynı zamanda insan hayatını korumak farza yakın maslahattır. İlaç araştırmalarında hayvan deneyi, bu iki ilkenin gerilimindedir. Çağdaş yaklaşım: ihtiyaç yoksa veya alternatif varken gereksiz eziyet caiz değildir; insan hayatını kurtaran ilaç için zaruri ve asgari deney, birçok fetvada ruhsat alanına girer. Deneyin amacı kozmetik keyfîlikse ruhsat daralır veya kalkar. Necis madde içeren aşı/ilaçta istihâle ve zarûret kaideleri tekrar devreye girer. Hasta birey için piyasadaki tek ilaç hayvan deneyiyle üretilmişse, tedavi olur; sorumluluk asıl olarak üretim ahlakı ve regülasyon düzeyindedir. Müslüman araştırmacı, 3R (azalt-ikâme-iyileştir) benzeri etik ilkeleri şer’î maslahatla uyumlu bulabilir. Bu metin belirli bir laboratuvarı aklama veya mahkûm etme değildir. Tedavi ve meslek seçiminizde ehil âlime danışınız. Müslüman hekim ve araştırmacı, eziyeti azaltan protokolleri savunduğunda bunu batı etiği taklidi değil rahmetin icabı sayabilir. Keyfî kozmetik testlerinde hayvanı yakmak veya kör etmek, ihya maslahatı taşımaz. Hasta ise eldeki ilacı kullanarak tedavi olur; günahı üretim zincirindeki israfa ve zulme yüklemek ayrı, tedaviyi reddetmek ayrıdır. Niyet hayatı korumaksa ruhsat genişler; niyet süsse daralır. Rahmet dini, insanın hayatını korurken hayvanı da gereksiz işkenceden korur. İki ucu da kıran aşırılıklar — ya her deneyi kutsamak ya her ilacı reddetmek — usulden uzak düşer.