Vergi ödemek zekât yerine geçer mi?

Zekât, mallı Müslümana farz olan ibadettir; nisab, hâvl ve sınıflar nassla belirlenmiştir (Tevbe 9:60). Vergi ise modern devletin kamu hizmeti için koyduğu malî yükümlülüktür. İkisi isim, niyet, nisap ve sarf yeri bakımından özdeş değildir. Cumhur çağdaş âlimlere göre ödenen vergi, zekâtı düşürmez. Zekât niyetiyle ve zekât sınıflarına uygun ödenmeyen kamu vergisi ibadet yerine geçmez. Bazı azınlık görüşler, zekât kalemlerine fiilen giden zorunlu kesintileri mahsup tartışmasına açsa da, bu genel uygulama hâline gelmemiştir. Müslüman, yaşadığı ülkenin meşru vergisini — zulüm ve harama zorlamayan kısmıyla — kamu düzeni ve evleviyet açısından öder; ayrıca malı nisaba ulaşmışsa zekâtını ayrı hesaplar. Faiz, rüşvet ve haram vergi kalemleri ayrı meseledir. Pratik: muhasebe defterinde vergi ile zekâtı karıştırmayın; zekâtı ehil hesapla ve doğru yerlere verin. Malî durumunuz için ehil âlime danışınız. Zekât hesaplanırken borçlar, nisab ve hâvl dikkatle ayrılır; vergi makbuzu bu hesabın yerini tutmaz. Devlet sosyal yardım dağıtsa bile bu, sizin farz zekâtınızı otomatik ödemiş sayılmaz. Zekâtı akrabaya (nafaka yükümlüsü olmayanlara), yoksula ve meşru kurumlara verirken niyet açık tutulur. Malî ibadetlerde karışıklık, hem hesap hatası hem niyet gevşekliği doğurur. Zekât, kulun Allah’a karşı borçlu olduğu temizleme ibadetidir; vergi ise toplumsal düzenin yüküdür. İkisini birbirine saymak, ibadeti muhasebe hilesine indirger.