Tüp bebek (IVF)

Nesebin korunması dinin zaruriyatındandır. Evlilik içi ilişkiyle çocuk sahibi olma asıldır; tedavi, bu asla yardımcı olabilir. Çağdaş fıkıh akademilerinin çoğunluğu, nikâhlı eşlerin kendi sperm ve yumurtasıyla, rahim de eşin olmak üzere yapılan tüp bebek uygulamasına, zarûret/hâcet ve mahremiyet tedbirleriyle cevaz vermiştir. Kırmızı çizgi üçüncü şahıstır: donör sperm, donör yumurta, kiralık rahim (taşıyıcı annelik) cumhur nezdinde haramdır; çünkü firâş ve nesep belirsizleşir, zina şüphesine kapı aralanır. Boşanma veya ölümle nikâh bittikten sonra dondurulmuş embriyonun kullanılması da ayrı ve sıkı tartışmalıdır; birçok fetva bunu caiz görmez. Mahremiyet: eşin avretinin yabancı hekim tarafından görülmesi, yalnızca ihtiyaç kadar ve mümkünse kadın hekimle sınırlanır. Fazla embriyoların imhası veya araştırmaya verilmesi ahlâkî-fıkhî soru doğurur; ihtiyaç kadar döllenme tercih edilir. IVF’yi kolay çocuk tüketimi gibi görmek, ruhsatın ruhuna aykırıdır. Tedavi öncesi ehil âlim ve güvenilir hekim birlikte danışılmalıdır. Süreç boyunca mahremiyet ihlalini asgariye indirmek, ruhsatın ahlakî şartıdır. Embriyo fazlasını araştırma malzemesi saymak, birçok âlime göre kabul edilemez. Başkasının gametini şeffaf sözleşme ile almak nesebi satın almak gibidir; bu kapı kapanır. Tedavi umudu, tevekkülü iptal etmez; çocuk Allah’ın hibesidir. Başarı oranları reklamı, haramı helâl yapmaz. Çocuk sahibi olamayan eşler için sabır, tedavi ve duâ birlikte yürür; başkasının gametine uzanmak sabırsızlığın haram kapısıdır. Ruhsat, eşlerin kendi hücreleriyle ve mahremiyet tedbiriyle sınırlı kaldığı sürece anlam taşır.