Toprakta eski bir define (rikaz) bulan kişi ne yapmalı?

Görüşler

• tahlilde öne çıkanRikazda beşte bir (humus) devlet hazinesine ayrılır, gerisi bulana aittir
• Bulunan her define, bir yıl ilan edilmesi gereken kayıp eşya (lukata) hükmündedir

Tahlil

Fıkıhta 'rikaz', İslam öncesi döneme ait, sahibi tespit edilemeyen gömülü define anlamına gelir ve hadis bunun hükmünü özel olarak belirlemiştir: beşte biri (humus) beytülmâle/zekât mahalline ayrılır, kalan bulana aittir; bu, ganimet hükmüne benzetilmiştir çünkü sahipsiz ve emeksiz elde edilmiştir. Buna karşılık 'lukata' (yolda düşmüş, sahibi büyük ihtimalle hayatta olan kayıp eşya) tamamen farklı bir hükme tabidir ve bir yıl boyunca ilan edilmesi gerekir. Bu iki kavramı birbirine karıştırmak, definenin hükmünü yanlış uygulamaya yol açar; hadis rikaz için açıkça humus oranını belirlemiştir.

Delil

«Rikazda (bulunan definede) beşte bir (humus) vardır.» (Buhârî, Zekât 1499; Müslim, Hudûd 1710)

Buhârî, Zekât 1499; Müslim, Hudûd 1710