← İhtilaf
İhtilaf · Senaryolar
Gerçek Hayattan Meseleler
Yetmiş yedi mesele; her birinde karşılaşılan durum, o meselede söylenmiş görüşler ve tahlili. Bu bölüm hüküm vermez — hangi görüşün kime ait olduğunu ve tahlilin neyi öne çıkardığını gösterir. Amel için ehline sorulur.
ibadet · 32
- Unutarak yiyip sonra hatırlayınca yutkunmak— Bozulur; hatırladıktan sonra yutmak bilinçlidir— Bozulmaz; unutmanın hükmü devam eder, zaruret yutkunmayı kapsar— +1 görüş daha
- İmsaktan sonra diş fırçalama ve macun tadı— Tadın boğaza inmesi orucu bozar— Tadın hissedilmesi bozmaz; bilerek yutmak bozar— +1 görüş daha
- Seferîlik: iş için her gün 90 km gidip gelmek— Evet; mesafe sefer haddini aşıyor— Hayır; ikamet yeri evinizdir, günlük yolculuk sefer sayılmaz— +1 görüş daha
- Zekâtta borç düşülmesi— Brüt 100.000 üzerinden zekât verilir— Borç düşülür; kalan 60.000 nisaba ulaşıyorsa zekât verilir— +1 görüş daha
- Sigara bırakma niyetiyle oruç bozan ilaç— Bozar; bedene giren her madde bozar— Bozmaz; mideden giden gıda/içecek değildir, ağız-burun yoluyla yutulmaz— +1 görüş daha
- Faizli krediyle alınan evde namaz— Namaz geçersizdir; ev haram yolla alınmıştır— Namaz sahihtir; faiz günahı ayrı, namazın şartları ayrıdır— +1 görüş daha
- Cünüp iken sabah ezanı ve oruç niyeti— Oruç batıldır; önce gusül şarttır— Oruç sahihtir; gusül gecikse de oruç bozulmaz— +1 görüş daha
- Namazda rükûyu kaçıran mesbuk— Sayılmaz; kıyama yetişmek gerekir— Sayılır; rükûya yetişen rekâta yetişmiş sayılır— +1 görüş daha
- Altın ziynet zekâtı— Ziynet zekâttan muaftır— Nisaba ulaşan altına zekât vardır (racih selefî görüş)— +1 görüş daha
- Ramazan'da unutarak cinsel ilişki— Keffaret gerekir; unutma bu konuda geçerli değildir— Unutma orucu bozmaz; keffaret de gerekmez— +1 görüş daha
- Namaz kılmayan kimsenin arkasında namaz— Namaz sahihtir; imamın günahı ona aittir— Kasten terk eden kâfir sayılırsa arkasında namaz caiz olmaz (Hanbelî/selefî çizgi)— +1 görüş daha
- Hayızlı kadının mescidde beklemesi— Asla giremez— İhtiyaç ve geçiş için girebilir; oturup ibadet meclisi kuramaz— +1 görüş daha
- İstihâre sonrası kalpte iki seçenek eşit— İstihâre geçersizdir, tekrar tekrar kılınır— İstişare, maslahat ve tevekkülle tercih edilir; rüya şart değildir— +1 görüş daha
- Gusülde ağza ve burna su vermemek— Namaz sahihtir; ağız-burun sünnettir— Hanbelî/selefî çizgide ağız-burun guslün farzıdır; iade gerekir— +1 görüş daha
- Vitir'i üç rekât bir selamla kılmak— Batıldır; vitir iki+bir olmalıdır— Caizdir; üç rekât bir selamla da sabittir— +1 görüş daha
- Namazda kıraati yanlış okuyup anlam değişince— Namaz bozulur; Fâtiha farzdır— Düzeltmek sünnettir; her lahn bozmaz— +1 görüş daha
- Oruçlu iken kan vermek— Bozar; hacamat hadisi geneldir— Bozmaz (cumhur); halsizlik riski varsa mekruhtur— +1 görüş daha
- Teyemmüm sonrası su bulmak— Namazı bozar, abdest alıp baştan kılarım— Namazı tamamlarım; teyemmüm namazı korur— +1 görüş daha
- Hacda Arafat'ta öğle-ikindi cem'i— Bid'attır; her namaz vaktinde kılınır— Sünnettir; Peygamber (s.a.v.) Arafat'ta cem' yapmıştır— +1 görüş daha
- Ramazan gecesi oruç niyetini unutmak— Niyet geceden şarttır; oruç batıl— Ramazan farzında gündüz zevalden önce niyet caiz (Hanefî) ama ihtiyat gecedendir— +1 görüş daha
- Abdestin üzerine çorap giyip mesh— Çorap necis olmamalı yeter— Çorap abdestli iken giyilmiş olmalı; tahâret üzere giymek şarttır— +1 görüş daha
- İhramda dikişli elbise (erkek)— Mutlak caiz; ihram niyeti yeter— Dikişli/şekilli normal elbise yasaktır; izâr-ridâ sünnettir, fidye gerekebilir— +1 görüş daha
- Fitre (zekâtü'l-fıtr) parayla verilebilir mi, yoksa gıda mı olmalı?— Gıda maddesiyle verilir, para yeterli olmaz— Bulunulan yerin parasıyla da verilebilir
- Ölmüş biri için Kur'an okuyup sevabını bağışlamak caiz mi?— Sevabı ölüye ulaşmaz, bu İmam Şâfiî'nin bilinen görüşüdür— Kıyasla ulaşır; Hanefî-Hanbelî cumhuru ve İbn Teymiyye böyle görmüştür
- Kadının sadece kadınlara namaz kıldırması (imamlık) caiz mi?— Kadın kadınlara imam olabilir, safın ortasında durur— Kadın hiçbir durumda imamlık yapamaz
- Yolcu olmadan sadece şiddetli yağmur sebebiyle namazları cem etmek (birleştirmek) caiz mi?— Sadece yolculuk ve hastalıkta cem caizdir, yağmur tek başına sebep olamaz— Şiddetli yağmur ve çamur cemaate gitmeyi zorlaştırdığında cem caizdir
- Ramazan orucuna her gece ayrı niyet mi, ay başında tek niyet mi yeterli?— Her gece ayrı niyet şarttır, oruç ayrı bir ibadettir— Ramazan başında yapılan tek niyet bütün ay için yeterlidir
- Hacca gücü yeten biri, aile güvencesi için parayı biriktirmeye devam edip haccı ertelemesi caiz mi?— İstitaat gerçekleştiyse hac derhal farz olur, ertelenmemelidir— Aile nafakasının güvence altına alınması önceliklidir, hac ertelenebilir
- Namazı vaktin girer girmez evde tek başına mı, cemaat vaktini bekleyip camide mi kılmalı?— Cemaatle kılmak vacip derecesinde önemlidir, camideki vakti beklemek evladır— Vaktin evvelinde kılmanın fazileti önceliklidir, erken kılınabilir
- Hac için biriktirilen ve nisaba ulaşan paraya zekât düşer mi?— Bir yıl (havl) geçen her nisap miktarı mala zekât farzdır, hac niyeti muaf kılmaz— Belirli bir ibadet için ayrılmış para zekâttan muaftır
- Kendi umresini yapmadan, vefat eden anne-baba adına bedel umre yapılabilir mi?— Önce kendi farz umresini/haccını yapmış olmak şarttır— Niyet ve sıra önemli değildir, bedel ibadeti öne alınabilir
- Bir şehirde belirsiz süre kalan yolcu namazını kısaltmaya devam edebilir mi? (seferîlik süresi)— Kesin dönüş tarihi belirlemediği sürece yolculuk hükmü devam eder, kısaltmaya devam eder— 4 günü aşan kalışta ikamet hükmü başlar, tam kılmalıdır
akide · 1
ahlak · 7
- Kadının sesiyle Kur'an okuması erkeklere duyulurken— Mutlak haramdır; kadın sesi avrettir— Fitne korkusu varsa mekruh/yasak; fitne yoksa asıl caizdir— +1 görüş daha
- Müzik aleti ile ilahi— Mutlak caiz; niyet dinîyse alet serbesttir— Çalgı aletleri konusunda yasak hadisleri vardır; def düğün ruhsatıyla sınırlı tutulur— +1 görüş daha
- Eşini döven bir Müslümanı yetkililere şikayet etmek, ayıbını örtme (setr) ilkesine aykırı mı?— Zulmü sürdüğü sürece şikayet/şahitlik, setr'den önceliklidir— Ayıbı örtmek esastır, mahkeme her zaman son çare olmalı
- Gizlice günah işleyip tövbe eden biri, had cezası için itiraf etmeli mi?— Allah'ın örttüğünü kul da örtmeli, kendi kendine tövbe yeterlidir— Mâiz (r.a.) örneğinde olduğu gibi itiraf edip dünyada cezalanmak evladır
- Düğünde sadece def (tef) eşliğinde ilahi söylemek caiz mi?— Def, nikâh duyurusu amaçlı sınırlı şekilde caizdir— Ritmik çalgı aleti olduğundan def dahil her türlüsü yasaktır
- Geçim zarureti sebebiyle karma (kadın-erkek) ortamda çalışmak caiz mi?— Şer'î sınırlara riayet edilirse zaruret halinde caizdir— Karma ortam fitne kaynağıdır, hiçbir şartla çalışılmaz
- Kazancının bir kısmı şüpheli olan bir esnaftan alışveriş yapmak caiz mi?— Galip olan helal olduğu sürece muamele caizdir, asıl mübahlıktır— Şüpheden titizlikle kaçınmak evladır, başka yerden alınmalı
aile · 8
- Üç talak sözünü şaka ile söylemek— Şaka talakı vaki olmaz— Şaka ile söylenen talak da vaki olur— +1 görüş daha
- Kadının yalnız başına uzun yolculuğu— Mutlak haram; mahrem şarttır— Güvenli toplu ulaşım ve emniyet varsa caiz diyen güçlü çağdaş görüş vardır— +1 görüş daha
- Boşanmış kadının iddetinde evden çıkması— Mutlak haram; iddette evden çıkılmaz— İhtiyaç ve nafaka için gündüz çıkması caiz, gece ihtiyatla— +1 görüş daha
- Velisiz nikâh (Hanefî-selefî gerilim)— Geçerlidir; Hanefî görüşü esastır— Geçersizdir; «velisiz nikâh yoktur» hadisi racih alınır— +1 görüş daha
- Bir oturuşta üç talak — biri mi, üçü mü sayılır?— Üç talak vaki olur, eşler kesin ayrılır— Tek talaka sayılır, dönüş (ric'at) mümkün kalır
- Aşırı öfke anında söylenen boşanma sözü geçerli mi?— Ağzından çıkan söz gerçekleşir, öfke mazeret sayılmaz— Aklın iradeyi kaybettiği şiddetli öfkede talak vaki olmaz
- Zengin bir kadının, isteği dışında ev masraflarına ortak edilmesi caiz mi?— Nafaka tamamen kocanın sorumluluğudur, kadının malı rızası olmadan harcanamaz— Kadının da hane ekonomisine orantılı katkı sunması günümüz şartlarında gerekir
- Zina eden iki kişi tövbe edip birbiriyle evlenmek isterse hemen nikah kıyılabilir mi?— Sahih tövbe ve hamile olmama şartıyla hemen nikah caizdir— Nûr 24/3 ayeti gereği böyle bir evlilik hiçbir şekilde meşru olmaz
miras · 1
muamelat · 16
- Cryptocurrency zekâtı— Dijital olduğu için zekât yoktur— Nakit/mal hükmündedir; nisab ve yıl şartıyla zekât gerekir— +1 görüş daha
- Ölüm hastalığında yapılan hibe— Hibe tamamen geçerlidir— Sadece üçte bir oranında geçerlidir (vasiyet hükmü)— +1 görüş daha
- Şirket hissedarı faiz geliri— Tüm kâr haramdır, satılır— Faiz oranı yüksekse kaçınılır; düşükse kârın faiz payı temizlenip hayra verilir— +1 görüş daha
- Devletin zorunlu kıldığı trafik sigortası, ticari sigortanın hükmüne mi tabidir?— Evet, tüm sigorta türleri aynı hükme tabidir, kaçınılmalı— Devlet zorunluluğu ve ehven-i şer sebebiyle ruhsat vardır
- Faiz şartı içeren ama faizsiz kullanılan kredi kartını kullanmak caiz mi?— Akit temelde ribevi şart içerdiğinden haramdır— Fiilen faiz ödenmediği sürece ruhsat vardır
- Faizli bankada güvenlik görevlisi olarak çalışmak caiz mi?— Haram işleme dolaylı yardım (iâne) sayılır, çalışılmaz— Doğrudan ribevi işleme taraf olmadığından ihtiyaç halinde ruhsat vardır
- Üzümünü şarap yapacağını bildiğin birine satmak caiz mi?— Haram işe vesile olur, satılmaz— Asıl akit helaldir, alıcının niyeti kendi sorumluluğudur
- İç karışıklık (fitne) döneminde silah satmak caiz mi?— Fitne zamanı silah ticareti mekruh/haramdır— Alıcının kötüye kullanacağı kesin bilinmedikçe normal ticaret caizdir
- Zekâtın 'fî sebîlillâh' payı sadece cihada mı, eğitim ve davete de mi verilir?— Sadece fiilî cihad ve mücahide verilir— Dinî eğitim ve davet faaliyetlerini de kapsar
- Kadının günlük taktığı altın zekâta tabi midir?— Nisaba ulaşan her altına zekât vardır, kullanım muaf kılmaz— Meşru ölçüde kullanılan süs eşyasına zekât yoktur
- Zekât gayrimüslim bir fakire verilebilir mi?— Zekât sadece Müslüman fakirlere verilir, kalpleri ısındırılacaklar müstesna— İnsani ihtiyaç halinde gayrimüslim fakire de verilebilir
- Karz-ı hasen (faizsiz borç) verirken işlem masrafı adı altında ücret almak caiz mi?— Borca bağlı her fazlalık faizdir, hiçbir ücret alınamaz— Gerçek idari maliyeti karşılayan sabit hizmet ücreti caizdir
- Hem helal hem alkol satan markette kasiyerlik yapıp alkolü kasadan geçirmek caiz mi?— Haram malın satışına doğrudan aracılık olur, o kısımdan kaçınılmalı— Kasiyer teknik işlem yapar, satış akdine taraf olmadığından günaha iştirak sayılmaz
- Zekâtı daha fakir bir yabancıya mı, yoksa ihtiyaçlı bir akrabaya mı öncelikli vermeli?— Akrabaya vermek hem sadaka hem sıla-i rahim sevabı kazandırır, öncelik akrabanındır— Zekât en fazla ihtiyacı olana gitmeli, akrabalık ayrımcılığa yol açmamalı
- Toprakta eski bir define (rikaz) bulan kişi ne yapmalı?— Rikazda beşte bir (humus) devlet hazinesine ayrılır, gerisi bulana aittir— Bulunan her define, bir yıl ilan edilmesi gereken kayıp eşya (lukata) hükmündedir
- Zekâtı yıl (havl) dolmadan önce acil bir ihtiyaç için peşin vermek caiz mi?— Nisaba sahip olduktan sonra havl beklenmeden peşin ödenebilir— Zekât ancak havl tamamlanınca ödenir, önceden ödenemez
fıkıh · 5
- Fotoğraf çekmek, tasvir (resim) yasağına girer mi?— Zaruret dışında haramdır, tasvirin bir türüdür— Mekanik kayıttır, elle çizilen tasvirden farklıdır, caizdir
- Kadının yüzünü örtmesi (nikab) farz mıdır, müstehap mıdır?— Farzdır, açık şer'î delili vardır— Müstehaptır, fitne yoksa yüz-el açılabilir
- Sakalı bir tutamdan (kabza) kısaltmak caiz mi?— Sakal asla kesilmez, olduğu gibi bırakılır— Bir kabzadan fazlasını kısaltmak caizdir
- Had cezası gerektiren bir suç yetkiliye ulaşmadan önce şefaatçi (aracı) olunabilir mi?— Evet, dava yetkiliye ulaşmadan önce şefaat edip caydırmaya çalışmak caizdir— Had cezası Allah hakkı olduğundan hiçbir aşamada şefaat caiz değildir
- Çocuklar için eğitici çizgi filmlerde canlı figür kullanmak caiz mi?— Tasvir yasağı kapsamındadır, canlı figürlerden kaçınılmalı— Eğitim amaçlı stilize figürler zaruret kapsamında değerlendirilebilir
tıbbi · 4
- Ölüm sonrası organ bağışı caiz mi?— Bedene saygı (hürmetü'l-meyyit) gereği caiz değildir— Can kurtarma zarureti şartlarla ruhsat verir
- Beyin ölümü gerçekleşen hastada yaşam desteğinin kesilmesi caiz mi?— Ruh bedenden çıkmadığı sürece cihaz kesilmez— Beyin ölümü şer'î ölüm sayılır, faydasız tedavi kesilebilir
- Kendi yumurta-spermiyle başka bir kadının rahmini taşıyıcı olarak kullanmak (taşıyıcı annelik) caiz mi?— Nesep karışıklığı riski sebebiyle her şartta haramdır— Genetik köken korunduğundan, zina karışmadığı için ruhsat verilebilir
- İçinde domuzdan jelatin bulunan aşıyı yaptırmak caiz mi?— Madde istihale geçirip özünü kaybettiğinden ve tedavi zarureti bulunduğundan caizdir— Necis madde bünyeye alınmaz, alternatif aranmalı
siyaset · 3
- Seküler ülkede parlamentoya girip Müslümanların hakkını savunmak caiz mi?— Beşerî kanunla hükmetmeye ortak olma riski taşır, girilmemeli— Ehven-i şer ve maslahat gereği, şartlı ve sınırlı katılıma ruhsat vardır
- Dinini yaşama özgürlüğü olan gayrimüslim ülkeden hicret etmek vacip mi?— Din özgürce yaşanabiliyorsa hicret vacip değildir, sadece efdaldir— Dâru'l-küfürde kalmak mutlak olarak yasaktır, her hâlükârda hicret şarttır
- Batı'da yaşayan Müslümanın seçimlerde 'ehven-i şer' aday için oy kullanması caiz mi?— Zararı en aza indirme ve maslahat gereği ruhsat vardır— Beşerî sisteme meşruiyet kazandırdığından hiçbir şekilde katılınmaz