075 / 100487 H. · 1094 M.Kahire / Mısıryaşıyor
Ayrılığın düğümü
Halife Müstansır’ın vefatında, sarayda kardeşi Müsta‘lî’nin halifeliği ilân edildi; oysa daha önce büyük oğul Nizâr’ın veliaht sayıldığı biliniyordu. İran ve Suriye’deki davet Nizâr’ı, Mısır ve Yemen’deki davet ise Müsta‘lî’yi tanıdı. Bölünme kalıcı oldu ve iki kol ayrı imam zincirleri, ayrı merkezler ve ayrı literatürler geliştirdi.
Temel iddiaları
- İmâmet, nassla belirlenen veliahtta devam eder (Nizârî görüş).
- İmâmet, fiilen biat alan halifededir (Müsta‘lî görüş).
- İmam, çağın hüccetidir ve ona bağlanmak zorunludur.
Ehl-i sünnetin cevabı
Bu bölünme, imâmeti gizli bir tayine bağlayan sistemin kendi içindeki en büyük açığını gösterir: aynı iddia, birbirini reddeden iki zincir doğurmuştur ve ikisini de aynı esas desteklemektedir. Ehl-i sünnetin usulü açıktır: yönetim, açık biat ve ehliyetle kurulur; ihtilaf edilirse ölçü delildir, gizli bir tayin haberi değildir.
Akıbet
Nizârî kol Hint alt kıtası ve Orta Asya’da, Müsta‘lî kol Yemen ve Hindistan’da bugün de varlığını sürdürmektedir.
Künye
- Dönem
- 487 H. · 1094 M.
- Aile
- Bâtınîlik
- Kol
- İsmâiliyye
- Kilit şahsiyet
- Nizâr b. el-Müstansır (vefat 488 H.)
- Bölge
- Kahire / Mısır
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- nass
- Kitap ve Sünnetten gelen açık metin.
- hüccet
- Bâtınî öğretide imamın yeryüzündeki delili ve temsilcisi.