İbn Kesîr
«O, kalemle öğretti» — Allah, insana yazıyı ve ilmi öğretmiştir; bu, insanın hayvandan üstünlüğünün kaynağıdır.
Tefsir
Alak 96:4
الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ
O, kalemle öğretti.
Özet: ilim
«O, kalemle öğretti» — Allah, insana yazıyı ve ilmi öğretmiştir; bu, insanın hayvandan üstünlüğünün kaynağıdır.
Kalem, ilmin nakledilmesi ve kalıcı hâle gelmesinin vasıtasıdır; Allah bu nimeti insana lütfetmiştir.
Kalemin zikredilmesi, ilmin nesilden nesile taşınmasının en güvenilir aracı olduğunu gösterir; sözlü rivayet unutulabilir, yazı kalıcıdır.
Sûrenin ilk beş ayeti, okuma-yazmayı bilmeyen bir toplumda vahyin ilim ve kalemle başlaması, İslam medeniyetinin ilme dayanan temelini kurar.
Yazı, bilinmeyeni bilinir kılan bir nimettir; Allah insana bilmediği şeyleri kalemle öğretmiştir.
Bu ayet, sonraki ayette «alleme'l-insâne mâ lem ya'lem» (insana bilmediğini öğretti) ile tamamlanır; ilim, insanın doğuştan değil, Allah'ın öğretmesiyle kazandığı bir nimettir.
Ayet, ilmin iki yolla geldiğini gösterir: doğrudan öğretim (bi'l-kalem öncesi) ve yazıyla nakil (kalemle); ikisi de Allah'ın lütfudur.
«O, kalemle öğretti» — Allah, insana yazıyı ve ilmi öğretmiştir; bu, insanın hayvandan üstünlüğünün kaynağıdır.