093 / 100yak. 1320 H. · yak. 1902 M.Pencap / Hintyaşıyor
Ayrılığın düğümü
On dokuzuncu yüzyıl sonunda Pencap’ta doğan akım, hadis külliyatının güvenilirliğini toptan tartışmaya açtı ve dinin yalnız Kur’an’dan alınması gerektiğini savundu. Bu tezin doğrudan pratik sonuçları oldu: namazın rekât sayısı, zekâtın nisabı ve haccın menâsiki gibi ayrıntısı yalnız sünnetle bilinen hükümler yeniden yorumlandı ve mensupları arasında bile uzlaşma sağlanamadı. Akım sonraki yüzyılda farklı ülkelerde benzer biçimlerde yeniden ortaya çıktı.
Temel iddiaları
- Din, yalnız Kur’an’dan alınır.
- Hadis külliyatı sonradan derlendiği için bağlayıcı değildir.
- İbadetlerin ayrıntısı Kur’an’dan çıkarılmalıdır.
- Peygamber’in ﷺ görevi yalnız tebliğdir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Kur’an, Peygamber’e ﷺ itaati doğrudan emreder ve onun getirdiğini almayı, yasakladığından kaçınmayı bildirir; sünneti reddeden bir okuma Kur’an’ın kendi hükmüyle çelişir. Ayrıca namazın nasıl kılınacağı Kur’an’da tafsil edilmemiştir; sünnet olmadan bu akımın kendisi de ibadeti tarif edemez. Nitekim mensupları uygulamada birbirinden ayrılmıştır.
Akıbet
Farklı ülkelerde küçük çevreler hâlinde varlığını sürdürmekte, ana akım ulema tarafından reddedilmektedir.
Künye
- Dönem
- yak. 1320 H. (tahminî) · yak. 1902 M.
- Aile
- Geç dönem
- Kol
- Modern akımlar
- Kilit şahsiyet
- Abdullah Çekrâlevî (vefat yak. 1332 H.)
- Bölge
- Pencap / Hint
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- sünnetin hücciyeti
- Sünnetin bağlayıcı delil olması. Kur’an’ın Peygamber’e ﷺ itaati emretmesiyle sabittir.
- haber-i vâhid
- Tevâtür derecesine ulaşmayan rivayet. Delil değeri, usul tartışmalarının başlıklarındandır.