096 / 100yak. 1380 H. · yak. 1960 M.Mısır · Hint · Anadoluyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Yirminci yüzyılda, modern hukuk ve toplum düzeni karşısında dinin nasıl konumlanacağı sorusu birçok ülkede aynı anda gündeme geldi. Bir yorum çizgisi, âyetlerin hükümlerinin indiği toplumun şartlarına bağlı olduğunu ve bugün ancak «ruhu» ile alınabileceğini savundu. Bu yaklaşım, ceza hukuku ve aile hukuku gibi alanlarda açık nassın uygulanmasını tartışmaya açtı ve geniş bir ilmî tartışma başlattı.
Temel iddiaları
- Nassın hükmü, indiği tarihsel bağlama bağlıdır.
- Bugün nassın lafzı değil ilkesi alınır.
- Fıkıh, çağın şartlarına göre yeniden kurulmalıdır.
- Kesin hükümlerin kapsamı daraltılabilir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Nüzûl sebeplerini ve maslahatı gözetmek fıkhın kendi geleneğinde zaten vardır; usul bunu içtihat ve maksat başlıkları altında düzenler. Ayrılan nokta şudur: hükmü tamamen tarihe bağlamak, kesin nassı yürürlükten kaldırma yetkisini yoruma verir. O zaman ölçü nassın kendisi değil, yorumcunun çağ okuması olur ve hiçbir hüküm sabit kalmaz.
Akıbet
Akademik ve fikrî çevrelerde tartışılmaya devam etmekte, ana akım fıkıh geleneği tarafından usul bakımından reddedilmektedir.
Künye
- Dönem
- yak. 1380 H. (tahminî) · yak. 1960 M.
- Aile
- Geç dönem
- Kol
- Modern akımlar
- Kilit şahsiyet
- Modernist yorum çevreleri
- Bölge
- Mısır · Hint · Anadolu
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- tarihsellik
- Nassın hükmünün indiği çağa ait sayılması ve bugün bağlayıcı görülmemesi iddiası.
- makāsıd
- Şeriatın gözettiği genel gayeler; usul içinde işleyen bir başlıktır, nassın yerine geçmez.