007 / 10066 H. · 685 M.Kûfe / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Muhtâr, Kerbelâ’nın hesabını sorma iddiasıyla Kûfe’de yönetimi ele geçirdi ve Ali’nin (r.a.) oğlu Muhammed b. el-Hanefiyye adına hareket ettiğini ilân etti. Muhammed b. el-Hanefiyye vefat edince taraftarların bir bölümü ölümü kabul etmedi; onun Radvâ dağında gizlendiğini ve mehdî olarak döneceğini söyledi. Böylece gaybet ve rec‘at fikirleri ilk defa örgütlü bir topluluğun akîdesi hâline geldi.
Temel iddiaları
- İmam Muhammed b. el-Hanefiyye ölmemiştir; gizlenmiştir ve dönecektir.
- İmamlar, gizli bir ilme (ilm-i bâtın) sahiptir.
- Allah’ın hükmü şartlara göre değişebilir (bedâ).
- İmâmet, vasiyetle nesilden nesle geçer.
Ehl-i sünnetin cevabı
Muhammed b. el-Hanefiyye’nin vefatı ve defni bilinen bir olaydır; buna rağmen ölmediğini söylemek, gözle görülen bir gerçeği inkâr etmektir. «Bedâ» iddiası ise Allah’a sonradan bilgi edinme nispet ettiği için, O’nun her şeyi ezelde bildiğini bildiren âyetlerle bağdaşmaz. Ehl-i sünnet gaybı Allah’a bırakır, imamlara gizli bir ilim nispet etmez.
Akıbet
Abbâsî davetinin ilk yıllarında etkili oldu, sonra dağıldı ve dördüncü yüzyıla varmadan müstakil bir topluluk olmaktan çıktı.
Künye
- Dönem
- 66 H. · 685 M.
- Aile
- Şia
- Kol
- Keysâniyye
- Kilit şahsiyet
- Muhtâr b. Ebî Ubeyd es-Sekafî (vefat 67 H.)
- Bölge
- Kûfe / Irak
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- gaybet
- Beklenen imamın gizlenmesi inancı.
- rec‘at
- Ölmüş sayılan bir kişinin dünyaya döneceği inancı.
- bedâ
- Allah’ın hükmünün sonradan değişmesi iddiası; Ehl-i sünnet, ilâhî ilme eksiklik nispet ettiği için reddeder.