049 / 100234 H. · 848 M.Sâmerrâ / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Mütevekkil’in halife olmasıyla sorgular durduruldu, hapistekiler salıverildi ve Kur’an hakkında tartışma açmak yasaklandı. Bu, bir görüşün delille çürütülmesinden çok siyasî dengenin değişmesiydi; fakat sonucu kalıcı oldu. Ehl-i hadis çevreleri, on altı yıl boyunca baskıya rağmen görüşünü değiştirmemenin itibarıyla toplumun merkezine yerleşti.
Temel iddiaları
- Devletin resmî bir itikad dayatması sona erdirilmelidir.
- Kur’an hakkında yaratılmışlık tartışması açılmamalıdır.
- Hadis ehlinin görüşü serbestçe ifade edilebilir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Baskının kalkması sevindirici olmakla birlikte, bir itikadın devlet kararıyla yerleşmesi de yine aynı yanlışın tersidir. Selefin tavrı nettir: hak, delille savunulur; zorla kabul ettirilen inanç kalpte kök tutmaz. Mihne tecrübesi, ilmin siyasetten bağımsız kalması gerektiğinin en açık delilidir.
Akıbet
Mutezile bir daha devlet katında güç kazanmadı; ekol dördüncü ve beşinci yüzyıllarda ilmî bir çevre olarak sürdükten sonra söndü.
Künye
- Dönem
- 234 H. · 848 M.
- Aile
- Kelâmî akımlar
- Kol
- Mutezile
- Kilit şahsiyet
- Halife Mütevekkil (vefat 247 H.)
- Bölge
- Sâmerrâ / Irak
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- mihne
- Halku’l-Kur’an görüşünün devlet eliyle sorgulama ve baskıyla dayatıldığı dönem (218–234 H.).