050 / 100235 H. · 849 M.Basra / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Basra ekolünün en etkili siması olan Ebü’l-Hüzeyl, «Allah âlimdir, ilmi zâtıdır» formülüyle sıfat meselesine kendi çözümünü getirdi ve ekole felsefî bir dil kazandırdı. Cevher-araz nazariyesini kelâma yerleştirdi. Ancak cennet ehlinin hareketlerinin bir noktada duracağı yolundaki görüşü, kendi ekolü içinde bile kabul görmedi.
Temel iddiaları
- Allah’ın sıfatları zâtının kendisidir, ondan ayrı değildir.
- Âlem, cevher ve arazlardan meydana gelir.
- Kul, fiilini kendi gücüyle meydana getirir.
- Cennet ehlinin hareketleri sonunda sükûna erer.
Ehl-i sünnetin cevabı
Sıfatı zâtın aynı saymak, «Allah âlimdir» demekle «Allah’tır» demeyi eşitler ve nassın kurduğu anlam farkını siler. Cennetin nimetlerinin sona ermesi ise ebedîliği bildiren âyetlere açıkça aykırıdır. Ehl-i sünnet, sıfatları zâttan ne ayırır ne de zâta indirger; nassın çizdiği sınırda durur.
Akıbet
Kurduğu sistem Basra Mutezilesinin çerçevesi oldu; ekol beşinci yüzyıldan sonra müstakil bir varlık olarak devam etmedi.
Künye
- Dönem
- 235 H. · 849 M.
- Aile
- Kelâmî akımlar
- Kol
- Mutezile · Basra ekolü
- Kilit şahsiyet
- Ebü’l-Hüzeyl el-Allâf (vefat 235 H.)
- Bölge
- Basra / Irak
- Durum
- tarihe karıştı