059 / 100yak. 270 H. · yak. 883 M.Horasan / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Cehmiyye’nin sıfatları boşaltan tavrına verilen tepki, bir kısım çevrede ters yönde bir aşırılığa dönüştü: nassta geçen sıfatlar, yaratılmışlardaki karşılıklarıyla aynı sayıldı. Fırak yazarları bu tavrı ayrı bir başlık altında toplar ve büyük ölçüde Kerrâmiyye ile bazı gulât çevrelerine nispet eder. Ehl-i hadisin ana gövdesi bu görüşten açıkça uzak durmuştur.
Temel iddiaları
- Sıfat âyetleri, yaratılmışlardaki karşılıklarıyla aynı anlamdadır.
- Allah’a cismanî nitelikler nispet edilebilir.
- Te’vîle gitmek nassı iptal etmektir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Te’vîle karşı çıkarken benzetmeye düşmek, kaçılan hatanın aynısını ters yönde işlemektir. Kur’an, sıfatları haber verdiği aynı sûrede «O’nun benzeri hiçbir şey yoktur» der; iki ifade birlikte okunur. Selefin ölçüsü budur: sıfat sabittir, keyfiyeti bilinmez, benzetme reddedilir.
Akıbet
Müstakil bir mezhep hâline gelmedi; bir suçlama başlığı olarak kelâm tartışmalarında kullanılmaya devam etti.
Künye
- Dönem
- yak. 270 H. (tahminî) · yak. 883 M.
- Aile
- Kelâmî akımlar
- Kol
- Kerrâmiyye · Müşebbihe
- Kilit şahsiyet
- Teşbih görüşünü savunan çevreler
- Bölge
- Horasan / Irak
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- teşbih
- Allah’ı yaratılmışa benzetme; ta‘tîlin karşı ucundaki hatadır.
- tecsîm
- Allah’a cisim nispet etme.
- te’vîl
- Bir lafzı zâhirî anlamından çevirip başka bir anlama yorma.