060 / 100278 H. · 891 M.Kûfe / Bahreyntarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Kûfe kırsalında davetçilik yapan Hamdân Karmat, bâtınî öğretiyi ortak mülkiyet ve dayanışma vurgusuyla birleştirerek geniş bir taban topladı. Hareket kısa sürede Suriye çölüne ve Doğu Arabistan’a yayıldı; Bahreyn’de kurulan yapı, Abbâsî merkezine yıllarca meydan okudu. Fâtımîlerle ilişkileri ise başlangıçtaki yakınlıktan sonra kopmaya döndü.
Temel iddiaları
- Nassın bâtın anlamı esastır; zâhir hükümler mükellefiyet doğurmaz.
- Beklenen mehdî yakındır ve düzeni o kuracaktır.
- Mal ve gelir topluluk içinde paylaşılır.
- Davet gizli kademelerle yürütülür.
Ehl-i sünnetin cevabı
Adaletsizliğe karşı duyulan öfkenin gerçek bir sebebi olabilir; fakat çare, dinin hükümlerini askıya almak değildir. Zâhir hükümleri kaldırmak, İslâm’ın bilinen zorunlu esaslarını iptal etmek demektir. Nitekim bu hareket, adalet iddiasıyla yola çıkıp hacıların kanını dökmeye kadar varmıştır; ölçüsünü kaybeden davanın nereye gittiğini gösteren açık bir örnektir.
Akıbet
Bahreyn’deki yapı beşinci yüzyılda ortadan kalktı; hareket sonraki asırlara bir topluluk bırakmadı.
Künye
- Dönem
- 278 H. · 891 M.
- Aile
- Bâtınîlik
- Kol
- Karâmita
- Kilit şahsiyet
- Hamdân Karmat (vefat bilinmiyor)
- Bölge
- Kûfe / Bahreyn
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- bâtın
- Nassın görünen anlamının ardında bulunduğu ileri sürülen iç anlam.