081 / 100yak. 750 H. · yak. 1349 M.Laleş / Kuzey Irakyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Adî b. Müsâfir, Hakkâri dağlarına yerleşerek bir tarikat çevresi kurdu; kendisi Sünnî bir sûfî olarak bilinir. Ölümünden sonraki nesillerde topluluk, bölgedeki eski inanç unsurlarıyla kaynaşan kendine özgü bir sistem geliştirdi ve İslâm’dan ayrı bir din hâline geldi. Bugün kutsal merkezleri Laleş’tir; inanç bilgileri sözlü olarak ve topluluk içinde aktarılır. Adları sebebiyle Halife Yezîd ile ilişkilendirilmeleri yaygın bir yanlıştır.
Temel iddiaları
- Tanrı, yaratılışın yönetimini yedi kutsal varlığa bırakmıştır.
- Melek Tâvûs, bu varlıkların başında gelir.
- Ruh göçü kabul edilir.
- Topluluğa dışarıdan katılım yoktur; kimlik doğuştandır.
Ehl-i sünnetin cevabı
Bu inanç sistemi İslâm’ın bir mezhebi değildir; kendisi de öyle bir iddia taşımaz. Bu tespit, o topluluğa yönelik hiçbir düşmanlığı meşrû kılmaz: Kur’an, savaşmayan ve yurttan çıkarmayan kimselere iyilik ve adaletle davranılmasını emreder. Yezîdîler tarih boyunca ağır zulümlere uğramış bir topluluktur ve bu zulümler hiçbir gerekçeyle savunulamaz.
Akıbet
Bugün Kuzey Irak, Suriye, Türkiye ve Avrupa’daki göçmen topluluklar hâlinde varlığını sürdürmektedir.
Künye
- Dönem
- yak. 750 H. (tahminî) · yak. 1349 M.
- Aile
- Geç dönem
- Kol
- Senkretik akımlar
- Kilit şahsiyet
- Adî b. Müsâfir sonrası cemaat (vefat 557 H.)
- Bölge
- Laleş / Kuzey Irak
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- senkretizm
- Farklı dinlerden derlenen unsurların tek bir inanç bileşimi hâline getirilmesi.
- tenâsüh
- Ruhun ölümden sonra başka bir bedene geçtiği inancı.