023 / 100yak. 120 H. · yak. 738 M.Basra / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
İbâdî çevreden çıkan Yezîd b. Üneyse, Allah’ın Arap olmayanlar arasından bir peygamber göndereceğini ve ona toptan inen yeni bir kitap verileceğini söyledi. Kendisine uyanlar bu geleceği bekleyen bir topluluk hâline geldi. Fırak yazarları bu görüşü, nübüvvetin sona erdiğini bildiren nass karşısında İslâm dairesinin dışına çıkaran bir iddia saymıştır. Bu kolun, Irak ve çevresinde yaşayan Êzidîlerle hiçbir tarihî bağı yoktur; benzerlik yalnız adın okunuşundadır.
Temel iddiaları
- Arap olmayanlar arasından yeni bir peygamber gönderilecektir.
- Ona indirilecek kitap toptan inecek ve önceki şeriatı yürürlükten kaldıracaktır.
- O gelene kadar Ehl-i kitaptan olanlarla dostluk kurulabilir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Kur’an, Muhammed’in ﷺ peygamberlerin sonuncusu olduğunu açıkça bildirir; bundan sonra bir peygamber beklemek, üzerinde ümmetin icmâ ettiği bir esası kaldırmaktır. Bu sebeple klasik fırak literatürü bu iddiayı, Hâricîler içindeki bir görüş ayrılığı olarak değil, İslâm dairesinin dışına taşan bir dava olarak kaydeder.
Akıbet
Kurucusunun ardından dar bir çevrede kalıp söndü; sonraki asırlarda müstakil bir topluluk olarak görülmez.
Künye
- Dönem
- yak. 120 H. (tahminî) · yak. 738 M.
- Aile
- Hariciler
- Kol
- Hariciler · Yezîdiyye
- Kilit şahsiyet
- Yezîd b. Üneyse (vefat bilinmiyor)
- Bölge
- Basra / Irak
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- hâtemü’n-nebiyyîn
- Peygamberlerin sonuncusu. Muhammed ﷺ ile nübüvvetin sona ermesi, ümmetin icmâ ettiği esastır.
- nesih
- Bir hükmün sonraki bir hükümle yürürlükten kaldırılması.
- nübüvvet iddiası
- Peygamberlik iddiası; hâtemiyet esası sebebiyle İslâm dairesinin sınırını belirler.