088 / 1001036 H. · 1627 M.Mekke / Bahreynyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Esterâbâdî, gaybet döneminde fakihin içtihat yetkisini reddederek dinî hükümlerin yalnız imamlardan gelen haberlerden alınması gerektiğini savundu ve bu görüşü bir eserle sistemleştirdi. Karşı kanat, haberlerin kendisinin de ayıklanmaya ve usule muhtaç olduğunu söyledi. Tartışma iki asır sürdü; sonunda usul kuran kanat ağır bastı ve bugünkü merci‘iyet düzeninin zemini kuruldu.
Temel iddiaları
- Hüküm yalnız imamlardan gelen haberlerden alınır (Ahbârî görüş).
- İçtihat ve taklit, gaybet döneminde meşru değildir (Ahbârî görüş).
- Haberlerin ayıklanması için usul zorunludur (Usûlî görüş).
- Şartlarını taşıyan fakih taklit edilir (Usûlî görüş).
Ehl-i sünnetin cevabı
Tartışmanın kendisi tanıdıktır: Ehl-i sünnet de ehl-i hadis ile ehl-i re’y arasındaki gerilimi yaşamış, sonunda nassı esas alan bir usul geleneğinde buluşmuştur. Aradaki fark malzemededir: Ehl-i sünnetin usulü, sahâbe neslinin geniş nakil zincirine dayanır; imâmî usul ise ağırlıkla imamlardan gelen haberlere dayanır.
Akıbet
Usûlî çizgi ağır bastı ve bugünkü merci‘iyet kurumunu doğurdu; Ahbârî görüş Bahreyn ve Basra çevresinde sınırlı biçimde yaşamaktadır.
Künye
- Dönem
- 1036 H. · 1627 M.
- Aile
- Şia
- Kol
- İmâmiyye · Ahbâriyye
- Kilit şahsiyet
- Muhammed Emîn el-Esterâbâdî (vefat 1036 H.)
- Bölge
- Mekke / Bahreyn
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- içtihat
- Nasstan hüküm çıkarmak için usule göre yapılan ilmî çaba.
- merci‘iyet
- İmâmî gelenekte, şartlarını taşıyan fakihin taklit edilmesi kurumu.