055 / 100255 H. · 869 M.Basra / Bağdattarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Edebiyatıyla tanınan Câhiz, aynı zamanda Basra Mutezilesinin kelâmcılarındandı ve kendi adıyla anılan bir görüş kümesi bıraktı. En dikkat çekici tezi, bilginin kulun seçimiyle değil zorunlu olarak oluştuğuydu. Ayrıca hakkı bulmak için gerçekten çabalayan kimsenin sonuçta hataya düşse bile mazur sayılacağını söyledi. Bu iki görüş, sorumluluğun sınırını genişçe yeniden çizdi.
Temel iddiaları
- Bilgi, insanda zorunlu olarak meydana gelir; seçimle kazanılmaz.
- Hakkı arayıp bulamayan kimse mazurdur.
- Cehennem ehli oraya sürüklenmez, tabiatları gereği yönelir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Araştırıp bulamayana mazeret tanınması, delilin ulaşmadığı kimseler için Ehl-i sünnette de kabul gören bir ilkedir. Fakat bunu genelleştirip her arayışı kurtarıcı saymak, hakkın belirli ve ulaşılabilir olduğunu bildiren nasslarla bağdaşmaz. Bilgiyi tamamen zorunlu saymak da tercihin ve dolayısıyla sorumluluğun zeminini zayıflatır.
Akıbet
Kendi adına bir topluluk bırakmadı; görüşleri Mutezile içinde tartışılan tekil tezler olarak kaldı.
Künye
- Dönem
- 255 H. · 869 M.
- Aile
- Kelâmî akımlar
- Kol
- Mutezile · Câhiziyye
- Kilit şahsiyet
- Amr b. Bahr el-Câhiz (vefat 255 H.)
- Bölge
- Basra / Bağdat
- Durum
- tarihe karıştı