036 / 100148 H. · 765 M.Medine / Kûfeyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Ca‘fer es-Sâdık’ın vefatından sonra taraftarları bölündü; bir grup, imâmetin daha önce vefat eden oğlu İsmâil üzerinden onun oğlu Muhammed’e geçtiğini söyledi. Bu kol, gizli davetçiler ağıyla örgütlendi ve iki asır boyunca yer altında çalıştı. Zamanla imâmet öğretisine, nassın gizli anlamını bilme iddiası eklendi ve hareket kendine özgü bir dünya görüşü geliştirdi.
Temel iddiaları
- İmâmet, İsmâil ve onun soyundan gelenlerde devam eder.
- Nassın zâhirinin ötesinde, imamın bildirdiği bir bâtın anlamı vardır.
- İmam, çağın hüccetidir; ona bağlanmadan hakikat bilinmez.
- Davet kademeli olarak ve ehline verilir.
Ehl-i sünnetin cevabı
Dinin bir bölümünün ümmetten gizlendiği iddiası, Kur’an’ın apaçık bir dille indiğini ve Peygamber’in ﷺ tebliği eksiksiz tamamladığını bildiren âyetlerle bağdaşmaz. Bilgiyi bir kişinin tekeline bağlamak, kimin haklı olduğunu delille sınamayı da imkânsız kılar. Ehl-i sünnet, hakikatin herkese açık olduğunu ve nakil zinciriyle denetlenebildiğini esas alır.
Akıbet
Kol bugün Nizârî ve Müsta‘lî çizgileriyle Hint alt kıtası, Orta Asya, Doğu Afrika ve Yemen’de varlığını sürdürmektedir.
Künye
- Dönem
- 148 H. · 765 M.
- Aile
- Bâtınîlik
- Kol
- İsmâiliyye
- Kilit şahsiyet
- İsmâil b. Ca‘fer es-Sâdık (vefat yak. 145 H.)
- Bölge
- Medine / Kûfe
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- bâtın
- Nassın görünen anlamının ardında bulunduğu ileri sürülen iç anlam.
- hüccet
- Bâtınî öğretide imamın yeryüzündeki delili ve temsilcisi.