037 / 100148 H. · 765 M.Basra / Iraktarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
İmâmiyye’nin 148 yılındaki bölünmesinde bir grup, imamın vefatını kabul etmedi. Onlara göre Ca‘fer es-Sâdık gizlenmişti ve kāim olarak dönecekti; dönüşüne kadar geçen süre topluluk için bir sınama sayılıyordu. Bu, Keysâniyye’de görülen gaybet kalıbının aynı çizgide tekrar etmesiydi. Kalıp sonraki asırlarda da kendini yeniledi: hemen her imamın vefatında, ölümü kabul etmeyip gizlendiğini savunan küçük bir grup ortaya çıktı ve genellikle bir nesil içinde eridi.
Temel iddiaları
- İmam ölmemiştir; gizlenmiştir ve beklenen kāimdir.
- Dönüşüne kadar başka bir imam tanınmaz.
- Gaybet dönemi, topluluk için bir imtihandır.
Ehl-i sünnetin cevabı
Bir imamın vefatı, çevresindekilerin şahitliğiyle ve defniyle sabit olan bir olaydır; bunu inkâr etmek, kabul edilmesi güç bir haberi reddetmek değil, görülen bir gerçeği reddetmektir. Ehl-i sünnet mehdî meselesinde nassın çizdiği sınırda durur, kimseye ad koyarak gaybı paylaştırmaz.
Akıbet
Sınırlı bir çevrede kalıp söndü; adı sonraki asırlarda yalnız fırka listelerinde geçer.
Künye
- Dönem
- 148 H. · 765 M.
- Aile
- Şia
- Kol
- İmâmiyye
- Kilit şahsiyet
- Aclân b. Nâvûs (vefat bilinmiyor)
- Bölge
- Basra / Irak
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- gaybet
- Beklenen imamın gizlenmesi inancı.