078 / 100yak. 600 H. · yak. 1204 M.Irak / Horasantarihe karıştı
Ayrılığın düğümü
Beşinci yüzyıldan itibaren büyük medreseler Ehl-i sünnet kelâmı üzerine kuruldu ve öğrenci ile kadılık yolu bu çizgiden geçmeye başladı. Mutezilî halkalar önce kürsülerini, sonra öğrencilerini kaybetti. Moğol istilâsının Irak’taki ilim hayatını dağıtması süreci tamamladı. Ekolün kitapları büyük ölçüde Zeydî Yemen’de ve İmâmî çevrelerde korunarak günümüze ulaştı.
Temel iddiaları
- Kelâm, aklî delille kurulmalıdır.
- Beş esas, mezhebin değişmez çerçevesidir.
- Nass, aklın verdiği hükümle uyumlu biçimde anlaşılır.
Ehl-i sünnetin cevabı
Bir ekolün sönmesi tek başına yanlışlığının delili değildir; Ehl-i sünnetin itirazı baştan beri içerikledir. Öte yandan bu tecrübe bir şey daha gösterir: nassın önüne geçen bir akıl anlayışı, her nesilde yeniden kurulmak zorunda kalır ve süreklilik üretemez. Kalıcı olan, nassa bağlı ve öğretilebilir olandır.
Akıbet
Bugün müstakil bir Mutezilî topluluk yoktur; görüşleri, Zeydî ve İmâmî kelâm geleneği içinde yaşamaya devam etmiştir.
Künye
- Dönem
- yak. 600 H. (tahminî) · yak. 1204 M.
- Aile
- Kelâmî akımlar
- Kol
- Mutezile
- Kilit şahsiyet
- Son Mutezilî halkalar
- Bölge
- Irak / Horasan
- Durum
- tarihe karıştı
Sözlükçe
- usûl-i hamse
- Mutezile’nin beş esası: tevhid, adl, va‘d ve vaîd, menzile beyne’l-menzileteyn, emir bi’l-ma‘rûf.