097 / 100yak. 1390 H. · yak. 1970 M.Necef / Kumyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Yirminci yüzyılda, gizli imamın yokluğunda fakihin yalnız dinî meselelerde mi yoksa devlet yönetiminde de mi yetkili olduğu tartışıldı. Bir kanat, fakihe imamın bütün yetkilerini devreden geniş bir velâyet savundu; diğer kanat ise fakihin görevini fetva, yargı ve vakıf gibi alanlarla sınırlı gördü. Tartışma bugün de İmâmî ilim çevrelerinde sürmektedir.
Temel iddiaları
- Fakih, gaybet döneminde imamın yetkilerini genel olarak kullanır (geniş görüş).
- Fakihin yetkisi fetva, yargı ve vakıflarla sınırlıdır (dar görüş).
- Siyasî otorite, dinî meşruiyetten ayrı düşünülemez.
Ehl-i sünnetin cevabı
Yönetimin dinî bir sorumluluk taşıdığı fikri, Ehl-i sünnette de vardır. Aradaki yapısal fark şudur: Ehl-i sünnette âlim, nassı açıklayan ve denetleyen kimsedir, mâsum bir imamın yetkisini devralan kişi değildir. Yetkiyi gizli bir imamın vekâletine bağlamak, denetlenmesi güç bir otorite doğurur.
Akıbet
Bu tartışma yaşayan bir ilmî ihtilaftır; İmâmî merkezler arasında farklı görüşler yan yana savunulmaktadır.
Künye
- Dönem
- yak. 1390 H. (tahminî) · yak. 1970 M.
- Aile
- Şia
- Kol
- İmâmiyye
- Kilit şahsiyet
- Çağdaş imâmî fakihler
- Bölge
- Necef / Kum
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- merci‘iyet
- İmâmî gelenekte, şartlarını taşıyan fakihin taklit edilmesi kurumu.
- gaybet
- Beklenen imamın gizlenmesi inancı.