027 / 100122 H. · 740 M.Kûfe / Irakyaşıyor
Ayrılığın düğümü
Zeyd b. Ali, Emevî yönetimine karşı Kûfe’de ayaklandı. Kendisine biat edenlerin bir kısmı, Ebû Bekir ve Ömer’in (r.a.) hilâfetinden berî olmasını isteyince Zeyd bunu reddetti; o gün ayrılanlara «bizi terk ettiniz» anlamında «râfiza» dendiği nakledilir. Zeyd çarpışmada öldürüldü, fakat açık ayaklanmayı imâmetin şartı sayan çizgi onun adıyla anıldı.
Temel iddiaları
- İmam, ilim ve takvâ sahibi olup zulme karşı açıkça ayaklanan Fâtıma evlâdıdır.
- Faziletlisi dururken daha az faziletlinin imâmeti (imâmet-i mefdûl) geçerlidir.
- İmamlar mâsum değildir ve gaybı bilmezler.
- Takıyye, mücadeleyi terk etmenin gerekçesi olamaz.
Ehl-i sünnetin cevabı
İmamlara mâsumluk ve gayb bilgisi nispet etmemeleri ve ilk halifeleri kötülemekten kaçınmaları, Zeydiyye’yi Ehl-i sünnete en yakın konuma taşır; nitekim fıkıhta Hanefî çizgiyle temasları çoktur. Ayrılık, imâmetin Fâtıma evlâdına tahsisi ve ayaklanmanın şart koşulmasındadır — Ehl-i sünnet ehliyet ve biati esas alır, fitne kapısını açmamayı tercih eder.
Akıbet
Taberistan ve Yemen’de devletler kurdu; bugün de Yemen’in kuzeyinde geniş bir topluluk bu mezhep üzeredir.
Künye
- Dönem
- 122 H. · 740 M.
- Aile
- Şia
- Kol
- Zeydiyye
- Kilit şahsiyet
- Zeyd b. Ali b. Hüseyin (vefat 122 H.)
- Bölge
- Kûfe / Irak
- Durum
- yaşıyor
Sözlükçe
- imâmet-i mefdûl
- Daha faziletlisi dururken daha az faziletli olanın imam olmasının geçerli sayılması; Zeydiyye’nin görüşüdür.
- hurûc
- Zalim sayılan yönetime karşı silâhla ayaklanma.
- takıyye
- Zarar görme korkusuyla inancı gizleme. Kollar arasında caiz olup olmadığı tartışılmıştır.